कूर्मपुराणम्

स एव देवः महेश्वरः न तेन बद्धः, यतः सः तदज्ञानात् न ज्ञायते। ज्ञानयोगेन युक्तः, शान्तः, सर्वथा महेश्वराय समर्पितचित्तः भवति। एषा हि पूर्वं भगवता पितामहेन ऋषीणां प्रति उक्ता आसीत्। आत्मभूता द्वारा प्रकटितं यत् ज्ञानं, तपस्विनां धर्मे प्रतिष्ठितं, तद् शुभकरं स्मृतम्। यं ये, एकचित्ताः, निरन्तरं आचरन्ति— सर्वभूतहितार्थं, दोषनिवारणाय च, यदा कश्चन पापं आप्नोति, तदा प्रायश्चित्तमेव शुद्धये साधनं। यद् यत् शान्ताः विद्वांसः ब्राह्मणाः वदन्ति, तत् आचरितव्यम्। एवं एव, एकः अपि यः धर्मं निर्णीयते, स एव परमः धर्मः। ये धर्मकामाः वदन्ति, तत् धर्मोपायः ज्ञेयः। सप्त ब्राह्मणाः वेदाध्ययने सिद्धाः इति निर्दिष्टाः। एकविंशतिः प्रायश्चित्तविधानं कुर्वन्ति इति कथ्यते। एते महापापिनः, यः तैः सह वसति— एवं ज्ञात्वा, यः तैः सह यानं, शय्यां, आसनं वा यः सदा विभजति, स पतितः भवति। यदि जानीयात् तैः सह भोज्यं भुञ्जीत, तत्क्षणात् पतति। तैः सह सहाध्ययनं कृत्वा, संवत्सरे पतति। आत्मशुद्ध्यर्थं, कपालं धृत्वा भिक्षां याचेत, तद् ध्वजवत् धारयन्। आत्मनं निन्दन्, तं ब्राह्मणं स्मरन्, एवं आचरितव्यम्। धूमरहितं अन्नं शनैः, अन्वग्निपाकवत्, सदा भुञ्जीत। अथवा, दृढनिश्चयेन, वन्यं मूलफलादि सेवनं कुर्वीत। यदा द्वादश वर्षाणि पूर्णानि भवन्ति, तदा ब्रह्महत्या-पापं नश्यति। केवलं स्वेच्छया मृत्युनैव शुद्धिः स्याद्, अन्यथा न कदाचन। अग्नौ प्रविशेत्, वा जले स्वेच्छया प्रविशेत्। ब्रह्महत्या-पापनाशाय, मध्ये मृत्युः अपि स्यात्, तदपि समं गण्यते। दुर्भिक्षे अन्नदानात् ब्रह्महत्या-पापं नश्यति। अथवा, सर्ववित्तं वेदविद् ब्राह्मणाय दत्त्वा। द्विजः त्रिरात्रं उपोष्य, त्रिसन्ध्यायां स्नात्वा शुद्धिं प्राप्नोति। ब्रह्मचर्यादि नियमेषु युक्तः, रुद्रदर्शनात् विमुक्तः भवति। स्नात्वा, पितॄन् भक्त्या पूज्य, ब्रह्महत्या-पापं नाशयेत्। यत् कपालं पूर्वं ब्रह्मणा परमेणेशेन स्थापितम्— पितृपूजनं कृत्वा, स्नानं च, ब्रह्महत्या-पापात् विमुक्तः भवति। ब्रह्मकपालं, यत् पूर्वं स्थापितं, शरीरसम्भूतं, भूमौ पतितम्—एषा देवदेवस्य, महात्मनः, बुद्धिमतः, महेश्वरस्य महिमा। तं प्रणम्य, लोकनाथं ऊचुः—"किं तत् एकं अक्षरं सत्यम्?" सः परं पदं न जानन्, स्वं आत्मानं विजितात्मानं प्रत्यवदत्। "मां, अनादिं, परं ब्रह्म, यः पूजयति, सः विमुच्यते। मम समः कोऽपि लोकेषु नास्ति। इति वचनानि सः, स्मितपूर्वकं, कोपारुणलोचनः, अवदत्। अज्ञानयुक्तस्य, एषा वृत्तिः तव न शोभना। मया विना, अस्मिन्लोके, कदाचित् जीवितं नास्ति।