कूर्मपुराणम्

पुनः, पश्चात् तद्-अनुतापम् उपगम्य, यत्नशीलः भिक्षुः भवितव्यः। तत्र कृत्स्रातिकृत्स्रं वा चान्द्रायणं वा, अथवा उभयं, प्रायश्चित्तं समाचरेत्। दिवा त्रिरात्रं उपवासः कर्तव्यः, शतं च प्राणायामान् यत्नेन आचरितव्यः। लवणस्य प्रत्यक्षं सेवनं यः करोति, तस्य प्राजापत्यं शुद्धिकर्म निर्दिष्टम्। अतः, महेश्वरं ज्ञात्वा, तस्य ध्याने भक्तः भवेत्। यः रात्रेः मध्ये परमं ब्रह्म अस्ति, स एव महेश्वरः विज्ञेयः। स एव अक्षरः, अद्वयः, परमः सूर्ये अन्तर्गतः। आत्मसंयोगे यः तत्त्वः, तत्र महादेवः स्मृतः। यः तं आत्मानं अन्वेष्टुम् इच्छति, स परमं पदं प्राप्नोति। ये तं देवम् न पश्यन्ति, तेषां प्रयत्नः व्यर्थः। स देवः महादेवः तु तेन न बध्यते, यतः स तद् न जानाति। ज्ञानयोगे रतः, शान्तः, महादेवाय पूर्णं समर्पितः—एतत् पूर्वं भगवता पितामहेन ऋषिभ्यः उद्घोषितम्। स्वयम्भूना यः ज्ञानं धर्मे तपस्विनां प्रतिष्ठितम्, तत् शुभम्। ये मनसा एकाग्राः सदा तद् आचरन्ति—सर्वभूतहिताय, दोषनिवृत्त्यर्थं—मनुष्यः दोषं उपयाति, प्रायश्चित्तं शुद्धिकरणम्। यत् शान्ताः विद्वांसः ब्राह्मणाः वदन्ति, तत् आचरितव्यं। यः एकः अपि धर्मं निश्चित्य वदति, स एव धर्मः श्रेष्ठः। ये धर्मकामाः यत् वदन्ति, तत् धर्मोपायः ज्ञेयः। सप्त ब्राह्मणाः वेदाध्ययनं सिद्धं कथ्यन्ते। एकविंशतिः प्रायश्चित्तं विधीयन्ते। ते महापातकिनः, यः तैः सह वसति—एतद् ज्ञात्वा, यः तैः सह वाहनं, शयनं, आसनं विभजति, स पतितः भवति। यः तैः सह सह भोजनं जानन् करोति, स त्वरितं पतति। तैः सह पाठं कृत्वा, संवत्सरे पतति। आत्मशुद्ध्यर्थं, कपालं धृत्वा भिक्षाटनं कर्तव्यम्। स्वं निन्दन्, तं ब्राह्मणं स्मरन्, एवं आचरितव्यम्। सदा धूमरहितं अन्नं शनैः भक्षितव्यम्, शिलायां पक्तं इव। अथवा, धैर्येण, वन्यं मूलफलं जीवनेन स्वीकरोतु। द्वादशवर्षे पूर्णे, ब्रह्महत्या पापं निवृत्तम्। शुद्धिः स्वेच्छया मृत्युमात्रेण विज्ञेयः, न अन्यथा। स्वेच्छया अग्नौ वा जले वा प्रविशेत्। अथवा, ब्रह्महत्या पापनाशाय, मध्ये मृतः अपि, तत् लागू भवति। दुर्भिक्षे अन्नदानं कृत्वा, ब्रह्महत्या पापं नश्यति। अथवा, सर्वं स्वं द्रव्यं वेदविद् ब्राह्मणाय दत्वा। द्विजः त्रिरात्रं उपवासं कृत्वा, त्रिसन्ध्यायां स्नानं कुर्यात्, शुद्धः भवति। ब्रह्मचर्यादि व्रतेषु रतः, रुद्रं दृष्ट्वा, मोक्षं प्राप्नोति। स्नानं कृत्वा, पितृन् भक्त्या पूज्य, ब्रह्महत्या पापं नश्यति।