कूर्मपुराणम्

राजा तु तस्य सर्वं धनं हरित्वा तं राज्यात् निष्कासयेत्। यदि ब्राह्मणाः म्रियन्ति, तादृशः ब्राह्मणः निन्दनीयः स्यात्। तं चिन्हित्वा राजा स्वराज्याद् निष्क्रान्तुम् अर्हति। स तु पूर्वेभ्यः पापतरः नरकस्थः क्लिश्यते। सत्यम् आत्मनिग्रहश्च यस्य विद्येते, तस्मै श्रेष्ठं द्विजातिं दातव्यम्। मूढाय तु न दातव्यम्, आचारहीनाय, दशरात्रं उपवासं कृत्वापि। तेन कर्मणा पापी सप्तमं कुलं दहति। तादृशाय प्रयत्नेन दातव्यम्, उपस्थितान् अतीत्य। तयोः उभयोः स्वर्गलाभः, विपरीते तु नरकगमनम्। सर्वेषु पाखण्डिषु, न कश्चित् वेदं धर्मं वा जानाति। अज्ञः यः गृह्णाति, स तृणवत् भस्मीकृतः भवति। जातिमात्रात् दातव्यम्, शूद्राय तु कदापि न। यः धनलुब्धः, स ब्राह्मण्याद् पतति। स तु निग्रहात् लभ्यं पदं न प्राप्नोति। ब्राह्मणः यदि उपजीवनार्थात् अधिकं गृह्णाति, स अधः पतति। स प्राणिनः विक्षिपति, चौरवत्। सर्वतः गृह्णाति, किन्तु तेन तृप्तः न भवेत्। एवं संयतात्मा स परमं पदं प्राप्नोति। स सदा एकाकी विचरेत्, उदासीनः, एकाग्रः। ज्ञात्वा, स नित्यं आचरेत्, तथैव द्विजातिं आचारयेत्। स तु परमं स्वभावं प्राप्नोति, जन्म न यान्ति। यदा पुत्रपौत्रं दृष्ट्वा, शरीरं च क्षीणं, स पत्नीं अग्निम् च गृहीत्वा वानप्रस्थाश्रमं प्रविशेत्। वनं गत्वा, संयमी तपः एकाग्रः आचरेत्। यत् अन्नं लभते, तेन पितृन् देवांश्च पूजयेत्। गृहात् अन्नं आनयित्वा, अष्टौ ग्रासान् सावधानः भुञ्जीत। सदा स्वाध्यायं कुर्यात्, अन्यथा वाक् संयमं अाचरेत्। स तु तपस्यन्नं, विविधं शुद्धं वा, शाकमूलफलानि वा भुञ्जीत्। सर्वेषु प्राणिषु दया भवेत्, दानग्रहणं वर्जयेत्। उत्तरायणं दक्षिणायनं च क्रमशः पश्येत्। पिण्डं हविषः च विधिना पृथक् यजेत्। शेषं च स्वयम् कृतं लवणं च भुञ्जीत्। भूमि, तृणं, शिग्रुं, श्लेष्मातकस्य फलानि च उपयुञ्जीत्। ग्रामोत्पन्नं पुष्पं फलं च, पीडितः अपि न गृह्णीयात्। किञ्चित् प्राणिनः न हिंस्यात्, द्वन्द्वात् भयात् च मुक्तः स्यात्। सदा ब्रह्मचारी भवेत्, पत्न्याः समीपं न गच्छेत्। यदि तं व्रतं भङ्क्ति, तस्य नियमः नष्टः, द्विजातिः प्रायश्चित्तं कुर्यात्। वेदाध्यायः तस्य अधिकारः न, तस्य अपि वंशस्य। सर्वेषां प्राणिनां शरणं भवेत्, सदा दानपरः स्यात्। एकं अग्निं धारयेत्, स्थिरं निवासं न कुर्यात्, शुद्धभूमौ वसेत्। शिलायां वा कर्कटायां वा, एकाग्रः सुप्तिम् आचर्यात्।