कूर्मपुराणम्

इदानीं एकः धर्ममयः कथा प्रवर्तते। यः पुरुषः समिधं ददाति, स तेजस्विना अग्निना संपन्नः भवति। ब्राह्मणेषु सदा हर्षेण, शुभेच्छया च दातव्यं; दातुः रोगरहितः, सुखी, दीर्घायुः च भवति। यः छत्रं वा पादत्राणं वा ददाति, स तीव्रं दुःखं तरति। यः अक्षयपुण्यं इच्छति, स यथायोग्यं पात्रे दानं दद्यात्। उत्तरायणादिके काले दत्तं दानं अक्षयं भवति; नद्यां वा वनान्तरे वा दत्तं पुण्यं च अक्षयं भवति। तस्मात् द्विजातिः विद्वद्ब्राह्मणे दानं दद्यात्। मोक्षकामः स ब्राह्मणेषु प्रतिदिनं दानं दद्यात्। यः दानं निवारयति, पापात्मा सः पशुयोनिं गच्छति। राजा तस्य सर्वं धनं हरित्वा, तं राज्यात् निष्कासयेत्। यदि ब्राह्मणाः म्रियन्ति, तत्र पापब्राह्मणः निन्दनीयः। राजा तं चिह्नित्वा स्वराज्यात् निष्कासयेत्। स पूर्वेभ्यः अधिकं पापी नरकत्रासं प्राप्नोति। सत्येन दमेन च युक्तेभ्यः श्रेष्ठद्विजातिभ्यः दानं दातव्यं; मूर्खे, यः सदाचाररहितः, दशरात्रोपवासेनापि, तस्मै दानं न दातव्यं। तेन पापेन सप्ततमां कुलपरम्परां दह्यते। तस्मै यत्नेन दानं दातव्यं, उपस्थितेभ्यः अपि उत्तमं। उभौ स्वर्गं प्राप्नुतः; अन्यथा नरकं गच्छतः। सर्वेषु पाखण्डिषु, वेदं धर्मं वा कोऽपि न जानाति। अज्ञः यः दानं गृह्णाति, स काष्ठवत् भस्मीकृतः भवति। केवलं जातिमात्रेभ्यः दानं दातव्यम्, शूद्राय कदापि न। यः धनलोभेन आसक्तः, स ब्राह्मण्यात् पतति; स यं स्थितिं संयमेन प्राप्नुयात्, तां न प्राप्नोति। ब्राह्मणः यः जीवनार्थात् अधिकं गृह्णाति, स अधः पतति; स प्राणीन् चोरवत् बाधते। स सर्वतो दानं गृह्णाति, किन्तु तेन तृप्तः न भवेत्। एवं संयतात्मा स परमं पदं प्राप्नोति। स सदा एकाकी, उदासीनः, एकाग्रः विचरेत्। ज्ञात्वा नियमितः सदा आचारं कुर्यात्, द्विजातिभ्यः अपि आचारं कारयेत्। स परमं स्वभावं प्राप्नोति, पुनर्जन्म न प्राप्नोति। यदा पुत्रपौत्रं दृष्ट्वा, शरीरं च क्षीणं, सः पत्नीं च अग्निं च गृहीत्वा वानप्रस्थाश्रमं प्रविशेत्। वनं गत्वा, संयमिनः तपः एकाग्रता सह आचरन्ति। येनापि अन्नेन लभ्यते, तेन पितृभ्यः देवताभ्यः च पूजां कुर्यात्। गृहात् अन्नं आनयित्वा, आठ ग्रासान् सावधानतया भुञ्जीत्। सदा स्वाध्यायं कुर्यात्, अन्यथा वाक् संयमयेत्। तपस्व्यन्नेन, विविधे शुद्धे अन्ने, शाकमूलफलैः वा जीवेत्। सर्वभूतेषु दया कुर्यात्, दानग्रहणं च वर्जयेत्। उत्तरायणदक्षिणायनयोः क्रमशः पर्यवेक्षणं कुर्यात्। पिण्डं हविः च पृथक् विधिना यथानियमं सम्यक् समर्पयेत्। एवं धर्मनिष्ठः पुरुषः दानादिना, संयमेन च, उत्तमं पदं प्राप्नोति, सुखं, दीर्घायुष्ट्वं च।