कूर्मपुराणम्

बहुधा जीविकोपायाः विद्याः शिल्पादयः च सन्ति। महान् ऋषयः चौर्यं च संग्रहं च द्वौ जीविकाविधी विवृण्वन्ति। अप्रार्थितं अन्नं अमृतस्य सदृशं, याचितं तु मृतवत्। एतत् त्रिदिनानि वा, एकदिवसस्यार्थं वा भवेत्। धर्मे अन्यान् अतिक्रान्तः लोके विजेता श्रेष्ठः ज्ञेयः। द्वाभ्याम् एकः, चतुर्थः ब्रह्मसत्रेण जीवति। षण्मासान्ते शुद्धयागान् सदा दातव्यः। ब्राह्मणस्य जीविका सरलाः, निष्कपटाः, शुद्धाः च सदा आचर्या। अथवा शुद्धात्मनः संयतस्य जनस्य अन्नं याचेत्, किन्तु स्वयम् तेन तृप्तिं न कुर्यात्। देवपितृकृत्येन कुक्कुटयोः गर्भं न प्राप्नोति। धर्मानुकूलः कामः ब्राह्मणस्य अनुमतः, अन्यथा न। अतः धनं प्राप्य, दानं यज्ञं च कर्तव्यं। एतत् पूर्वं ब्रह्मणा ब्रह्मवादिभ्यः ऋषिभ्यः उक्तम्। दानं नाम फलं भोगमोक्षं च ददाति इति प्रसिद्धम्। तद् एव परमं धनं मन्ये, अन्यं तु कस्यचित् रक्षणाय। चतुर्थं शुद्धं दानं सर्वेषां दानानां श्रेष्ठम्। अतः ब्राह्मणाय सदा फलनिरूपणं विना दानं दातव्यं। कारणेन दत्तं दानं धर्मिष्ठैः क्रियते। कामार्थं दानं धर्मचिन्तकैः ऋषिभिः उक्तम्। धर्मयुक्तेन चित्तेन दत्तं दानं शुद्धं शुभम्। यः पात्रः दुःखात् मोचयति, स तत्र उत्पद्यते। अन्यथा दत्तं दानं फलं न ददाति। धर्मिष्ठाय दरिद्राय भक्त्या दानं दातव्यं। स परमं पदं प्राप्नोति, यत्र गत्वा शोको न भवति। वेदविदे दत्तं यः ददाति, पुनर्जन्म न प्राप्नोति। दरिद्रब्राह्मणाय दानेन सर्वपापात् विमुक्तः भवति। अन्नदानं सर्वेषु तुल्यं, विद्यादानं तु तस्माद् श्रेष्ठम्। नियमेण विद्यादाता ब्रह्मलोकं पूज्यते। सर्वपापात् विमुक्तः ब्रह्मस्थानं प्राप्नोति। तस्मै एव दातव्यं; दत्त्वा परमं पदं प्राप्नोति। नियमेण उपवासं कृत्वा, शान्तः शुद्धः एकचित्तः च भवेत्। गन्धादिभिः पूजयित्वा, पाठयेत् वा स्वयम् पाठं कुर्यात्। सर्वजीवनपापं तत्क्षणात् नश्यति। ब्राह्मणाय दत्त्वा सर्वपापकृत्यं तरति। धर्मपतये दर्शयित्वा, ब्राह्मणैः भयात् विमुक्तः भवति। जलपूर्णपात्रैः तुष्टिं कृत्वा, ब्रह्महत्या पापं नाशयति। श्वेतवस्त्रं धारयन्, कृष्णतिलं हव्ये दद्यात्। द्विजः जन्मारभ्य कृतं सर्वपापं तरति। यद् यद् शंकराय देवाधिपाय समर्प्य ददाति, सप्तजन्मार्जितं पापं तत्क्षणात् नश्यति।