कूर्मपुराणम्

अतः द्विजातयः धर्मे च पुराणे च श्रद्धां कर्तुमर्हन्ति। अधुना द्विजातीनां परं धर्मं तेषां च जीविकाविधानं शृणु। वित्तवाणिज्यकृष्यादीनि स्वयमेव नाचरेत्; एतानि तु आपदर्थानि विज्ञेयानि, पूर्वोक्तानि तु मुख्यतया ग्राह्याणि। वित्तवृत्तिः क्रूरा पाप्या च जीविका—तस्मात् तां परित्यजेत्। केवलं आपदि क्शत्रधर्ममाचरेद्द्विजः। ब्राह्मणः कदापि कर्षिकर्म न कुर्यात्। ये तु तेन संतुष्टाः, तेषां दोषो निवर्तते—अत्र न संशयः। ब्राह्मणानां तु त्रिंशांशकर्षणेन पापं न जायते; कृषकस्य दोषसंयोगो नास्त्येव। अन्याः च जीविकाः विद्याविद्यादयः सन्ति। महानृषिभिः शीलिते लोष्टकुचेलजीविके उच्येते। अयाचितं भोजनं सोमवत्, याचितं तु मृतवत् स्मृतम्। त्रिदिनानि वा, श्वःकाले वा; धर्मे येन अन्यानतिशेते, स विजिगीषु मध्ये श्रेष्ठ इति कथ्यते। द्वाभ्यां एकः, चतुर्थः ब्रह्मसत्रवृत्त्या जीवति। षडयामान्ते शुद्धाहुतिं दद्यादिति सततम्। ब्राह्मणस्य जीविका सरलाः, अनृतशून्या, विशुद्धा च स्यात्। अपि वा, शुद्धसंयतस्य याचेत, स्वयमसंतुष्टः स्यात्। देवपितृकर्मणि नियतः, श्वयोनिं न याति। धर्मानुलोभ एव ब्राह्मणस्य काम्यः, अन्यथा न। अतः सम्प्राप्य वित्तं, दद्यात्, हविर्दद्यात्, यजेत च। एष धर्मः पूर्वं ब्रह्मणा ब्रह्मवादिभ्यः ऋषिभ्यः प्रोक्तः। स दानशब्देनोक्तः, यः भोगमोक्षफलप्रदः। तदेव परं धनं मतं मया; अन्यत् केवलं रक्षार्थं भवति। चतुर्थं शुद्धं परं दानानां प्रोच्यते। तस्मात् ब्राह्मणाय निःस्वार्थं दद्यात् सदा। प्रयोजनाय दत्तं दानं सत्पुरुषैः क्रियते। प्रयोजनाकाङ्क्षया दत्तं धर्मनिष्ठैः मुनिभिः स्मृतम्। धर्मयुक्तया बुद्ध्या दत्तं दानं शुद्धं शुभदं च। स हि पात्रः जायते, यः सर्वदुःखात् मोचयति। अन्यथा दत्तं दानं न किंचित् फलं ददाति। श्रद्धया दद्यात् साधवे दरिद्राय च। स परां गतिमाप्नोति, यत्र गत्वा न शोचति। वेदविदे यः ददाति, स न पुनर्जायते। दरिद्रब्राह्मणाय दत्त्वा सर्वपापैः प्रमुच्यते। अन्नदानं सर्वसमं, विद्यादानं तु तस्मात् श्रेष्ठम्। नियतेन विद्यादानकर्ता ब्रह्मलोके पूज्यते। सर्वपापविनिर्मुक्तः स ब्रह्मधाम प्राप्नोति। तस्मात् तस्मै एव दद्यात्; दत्त्वा स परां स्थितिं गच्छति।