कूर्मपुराणम्

श्राद्धं पितृसङ्गमाय देवतानां पूर्वकं विधिना विधेयम्। यदि पृथग्पिण्डं दत्तं, सः पितृहन्ता भवति। प्रतिदिनं पिण्डोदकं यथाविधि प्रेतकार्ये दातव्यम्। एषा सनातनी विधिः प्रतिवर्षं कर्तव्या। पुत्राभावे पत्नी, पत्न्यभावे भ्राता एतत् कर्तव्यम्। सर्वदानादिकं कृत्वा श्रद्धया चैकाग्रचित्तः स्यात्। स्त्रीणां तु पतिसेवैवात्रैकधर्मः प्रतिपादितः। तेनैव सा वेदविद्भिः उक्तं परमं पदं प्राप्नोति। पक्षान्ते, पौर्णमास्यां च, संवत्सरान्ते पशुना, ऋतुपर्यवेक्षायां सौम्यैः यज्ञैः च, दीर्घायुषः कामयमानः न नवधान्यं न सुरां न मांसं भुञ्जीत। ये तु नवधान्यमांसस्य लोभिनः, ते केवलं स्वजीवनमिच्छन्ति। अष्टकासु च अन्वष्टकासु च पितॄन् सदा पूजयेत्। त्रिषु वर्णेषु, गार्हस्थ्याश्रमे स्थितः यदि यज्ञं न करोति, सः नानारूपान् नरकान् गच्छति—कुम्भीपाकं, वैतरणीं, तिक्तपत्रवनं च। हे ब्राह्मणाः, सः चाण्डालकुले वा शूद्रयोषित्सु वा जायते। होमं स्थापयित्वा शुद्धचित्तः परमेश्वरं पूजयेत्। अतः सदा अग्निहोत्रेण सनातनं यजेत्। मूढः सः न संभाषणीयः, नास्तिकः तु किमुत। यदि अधिकं वेद, सोमपानस्य पात्रं भवति। सोमेन देवमिन्द्रं सोमलोकनाथं यजेत्। अथवा समः सन् परमात्मानं सोमेन यजेत्। धर्मः मोक्षसाधनः साक्षात्; वैदिको स्मार्तश्च विधिर्द्वैधा। सर्वेषां वैदिको विधिः श्रेयः, तस्मात् तं विधिं आचरितव्यम्। विदुषां आचारः तृतीयः प्रमाणं, वेदस्मृत्यभावे। ये सदा अन्तर्गुणसम्पन्नाः, ते ब्राह्मणाः विद्वांसः कथ्यन्ते। तद् एव धर्मः साधुभिः प्रतिपाद्यते, नान्यः—एषा बुद्धिः। एकस्मात् ब्रह्मविद्या, एकस्मात् धर्मज्ञानं लभ्यते। धर्मशास्त्रं च पुराणं च ब्रह्मविद्यायाः परमं प्रमाणम्। अतः द्विजातीनां धर्मे च पुराणे च श्रद्धा भवेत्। अथ द्विजातीनां परं धर्मं जीविकाविधानं च शृणु। कर्षणं, वित्तदायित्वं, व्यापारं च—एतानि स्वयमेव नाचरेत्। आपद्धर्मत्वेनैव एतानि ज्ञेयानि, पूर्वोक्तानि तु प्रधानानि। वित्तदायित्वं कठोरं पापमयजीविकेत्यतः त्याज्यम्। तस्मात् द्विजातिः केवलं आपदि क्षात्रजीविकां आचरेत्। ब्राह्मणः कदापि भूमिकर्षणं न कुर्यात्। ये तृप्ताः, ते दोषं हरन्ति—अत्र न संशयः। ब्राह्मणानां तु त्रिंशांशमात्रं कर्षयन् न पापं लभते। कृषकः दोषेन न सम्बध्यते—अत्र न संशयः।