कूर्मपुराणम्

एतेषु शास्त्रवाक्येषु, एकस्मिन दिवसे एकस्मिनि रात्रौ च, अनवर्णितायाः पत्न्याः शुद्धिः निर्दिष्टा अस्ति। यदा स्वकुल्यः मृतः भवति, तत्क्षणमेव शुद्धिः विधीयते। वैश्यः पञ्चदशदिनेषु शुद्धिं प्राप्नोति, शूद्रः मासपर्यन्तं शुद्धिं प्राप्नोति। तेषु ब्राह्मणः दशदिनेषु शुद्धः इति गणितः। शुद्ध्यर्थं स्वयमेव अशौचकालः आचरितव्यः, संदेहः नास्ति। प्रत्येकः स्वकुलस्य स्वजात्याः नियमानुसारम् अशौचं आचरितव्यं। वैश्याः, क्षत्रियाः, ब्राह्मणाः शूद्रसंस्पर्शात् अशौचं प्राप्नुवन्ति। शूद्राः, क्षत्रियाः, ब्राह्मणाः वैश्यसंस्पर्शात् अशौचं प्राप्नुवन्ति। क्षत्रियस्य अशौचं क्रमशः निर्दिष्टम्। पद्मजः ब्रह्मा दशरात्रेषु शुद्धिं घोषयति। सह भोजनवासेन दशरात्रेषु शुद्धिः संपद्यते। तस्मिन दिवसे न खादितव्यं न तस्मिन गृहे वासः कर्तव्यः। मृतशरीरसंस्पर्शेन सपिंडः दशदिनेषु शुद्धिं प्राप्नोति। द्विजः दशदिनेषु शुद्धः, राजा द्वादशदिनेषु शुद्धः। वैकल्पिकेन, सर्वे षड्रात्रेषु शुद्धिं प्राप्नुवन्ति, अथवा त्रिरात्रेषु। स्नानं घृतभोजनं च कृत्वा ब्राह्मणादयः शुद्धिं प्राप्नुवन्ति। अशौचकाले स्नेहात् अन्यस्य स्पर्शेन, तदशौचकालः एव शुद्ध्यर्थं विधीयते। वस्त्रधारणेन स्नानं, अग्निस्पर्शं, घृतभोजनं च कृत्वा शुद्धिः संपद्यते। शूद्रस्य त्रिदिनानि निर्दिष्टानि, अथवा शतप्राणायामः। त्रिरात्रेषु अशौचं, अथवा एकदिनमात्रम् स्मृतम्। ब्राह्मणस्य, स्नानमेव प्रकाशेन सह अपेक्षितम्। वस्त्रधारणेनापि स्नानं शुद्ध्यर्थं पर्याप्तम्, संदेहः नास्ति। बान्धवः वा अन्यः वा, दशदिनेषु शुद्धः भवति। अशौचकालस्य समाप्तौ स्नानं कृत्वा शुद्धिः प्राप्ता। अशौचं यावत् दिनानि तावत्, ततः पश्चात् प्रायश्चित्तम् आचरितव्यम्। सपिंडमृत्यौ तथा अन्यमृत्यौ अपि, सम्बन्धः जन्मनाम्ना ज्ञात्वा जलसंबन्धः निश्चितः। स्पर्शभागिनः त्रयः आत्मा च, सपिंडसम्बन्धः सप्तपीढ्यः पर्यन्तम्। विवाहितायाः स्त्रियाः सपिंडसम्बन्धः पतिसम्बन्धेन पितामहेन निर्दिष्टः। भिन्नवर्णानां त्रिपीढ्यः सपिंडसम्बन्धः। दाता, नियमपालकः, ब्रह्मज्ञः, ब्रह्मचारी, राजा, अभिषिक्तः, प्राणसत्रयाजकः—एतेषु आपद्विपत्तिषु तत्क्षणमेव शुद्धिः घोषिता। सर्पादिमृत्यौ अपि तत्क्षणमेव शुद्धिः। ब्राह्मणार्थं त्यागे तत्क्षणमेव शुद्धिः। पतितस्य मृतस्य वा, धर्मज्ञैः अशौचं न मान्यते। अश्रुमृतस्य पिण्डस्य वा श्राद्धादिकं न कर्तव्यम्। तस्य अशौचं न विधीयते, न अग्निः, न जलम्, न अन्यत्। तस्याः अशौचं कर्तव्यम्, जलदानादि विधिवत् सम्पादनीयम्। सुवर्णम्, धान्यम्, गोः, वसनम्, तिलः, पक्तान्नम्, गुडः, घृतम्—एतानि दानानि निर्दिष्टानि।