कूर्मपुराणम्

स्नानानन्तरं मातरं दशरात्रमलिनीं विहाय सर्वे स्पृशेयुः। शौचकालः एकद्वित्रिचतुर्दिवसपर्यन्तं यथायोग्यं प्राप्यते। चतुर्थे दिवसे सृष्टिकर्ता मनुः तेषां संस्पर्शं नियोजयति। यः स्वेच्छया आचरति, तस्य मृत्युमलः मृत्युपर्यन्तं प्रवर्तते इति कथ्यते। उपनयनपूर्वं त्रिरात्रं शौचं भवति, उपनयनात् परं दशरात्रं। यदि कश्चित् सर्वथा संस्काररहितः स्यात्, सः त्रिरात्रेण शुद्धिं लभते। यः दन्तोद्गमसम्पन्नः, यदि द्वौ अपि संस्काररहितौ स्तः, तदा त्रिरात्रं शौचं भवति। एककुल्येषु उपनयनानन्तरं त्रिरात्रशौचं निर्दिष्टम्। मातुः शौचं यथोक्तं, पितरं तु स्पृशेयुः। दशरात्रानन्तरं यदि भ्राता संस्काररहितः स्यात्, तस्यैकाहशौचं भवति। संस्काररहितानां वस्त्रपरिवर्तनानन्तरं त्रिरात्रशौचं भवति। एककुल्येषु यदि सर्वे संस्काररहिताः स्युः, तदा एकरात्रशौचं भवति। संस्कारवतां तु शौचकालः पुनः अनियमितः स्यात्। तासां स्त्रीणां तु मासानुगुणैः दिवसैः शौचं गण्यते। सपिण्डेषु च गर्भपातसमये अपि साक्षात् शुद्धिः विहिता। स्वेच्छाचारिणः बान्धवस्य त्रिरात्रशौचं निश्चितम्। अन्येषां तु एकाहेन शुद्धिः, शेषेषां त्रिरात्रेण। यदि पातकिनं मृतं, तदा उत्तरकर्मणा शौचं निवर्तते; तथैव पूर्वकर्मणा अपि। अन्त्यकर्मपर्यन्तं मनुष्यः अशौच्यं प्राप्नोति। तथैव मृत्युनन्तरं संवत्सरात् स्नानं काम्यं विहितम्। साक्षात् शुद्धिः सर्वदा सर्वत्र च तस्मै विधीयते। सपिण्डानां शौचं त्रिरात्रं, पतिसम्बन्धिनां कर्मणि तु एव। द्विवर्षात् पूर्वं मृत्यौ साक्षात् शुद्धिः कथ्यते। दानसमये त्रिरात्रं, ततोऽन्यथा दशरात्रं शौचं भवति। एष एव नियमः समोदकानां जन्ममृत्युषौचयोः। आचार्यस्य च सहपाठिनश्चैकरात्रशौचं विहितम्। कन्यादाने वा मृत्यौ वा पितुः त्रिरात्रशौचं भवति। आचार्यस्य स्वपत्नीषु च अन्यासु च स्त्रीषु त्रिरात्रशौचं विधीयते। उपाध्यायस्य च स्वग्रामस्थविदुषः ब्राह्मणस्य चैकाहशौचं। अप्रचिता भार्यायाः एकाहं, तत्रैकरात्रं शौचं विधीयते। सम्बन्धिनः कुल्यस्य मृत्यौ साक्षात् शुद्धिः विहिता। वैश्यः पञ्चदशाहेन शुद्धिं लभते, शूद्रः मासे। तेषु ब्राह्मणः दशरात्रशौचानन्तरं शुद्धः स्यात्। शौचकालः शुद्ध्यर्थं तैः स्वयमेव पालनीयः, न संशयः। स्वकुलजातिनियमेन प्रत्यक्षं शौचं अनुष्ठेयम्। वैश्यक्शत्रियब्राह्मणानां शूद्रस्पर्शे शौचं जायते। शूद्रक्शत्रियब्राह्मणानां वैश्यस्पर्शे शौचं भवति। क्शत्रियस्य शौचं यथाक्रमं, द्विजश्रेष्ठ, निर्दिष्टम्। दशरात्रेण शुद्धिः स्यात् इति पद्मयोनि ब्रह्मा घोषयति।