कूर्मपुराणम्

एवं पितृसेवायां स यथावत् अन्यं हुतं समर्पयेत्। ततः स्वधा-शब्देन वह्नये हव्यवाहनाय हविरुपहरति। अथवा महादेवस्य सन्निधौ वा गोष्ठे वा एकचित्तः सन्, भूमौ शुद्धे स्थले गोमयेन लिप्ते सम्यक् समुपवेशयेत्। तत्रैकया कुशधारया मध्ये त्रिरेखा अंकयेत्। तत्रैव समाधिना हविष्यावशिष्टात् त्रिपिण्डान् समर्पयेत्। तस्मिन्नन्ने तथा च पितृभ्यश्च मन्त्रेण प्रणमेत्। तान् पिण्डान् यथावद् न्यस्तान् मनसा गन्धयेत्। तत्र विविधमांसानि, पिष्टकानि, कृसरं, क्षीरौदनं च निवेदयेत्। यथाकामं च विविधमन्नपानं दद्यात्। नानाविधान् धान्यान् तिलांश्च, तथा नानारसान् गुडादीन् अपि समर्पयेत्, फलं मूलं च पेयान्यपि वर्जयेत्। न च पादेन स्पृशेत्, न च कम्पयेत् तदन्नम्। यत् तु भाषमाणैः पाच्यते, तद् यातुधानाः हरन्ति। तत्रैव पितरः क्षुधिताः तद्रूपेण आगच्छन्ति। न लौहिते पात्रे, न च श्रद्धाविहीनः समर्पयेत्। यद् दत्तं स्यात्, तत् अक्षयं भवति, विशेषतः शस्त्रेण दत्ते। यः हव्यशेषमश्नाति, यश्च ऋत्विक्, तौ घोरं नरकं यान्ति। याचकाः, दातृकारकाः, दातारश्च, सर्वे भीषणं नरकं यान्ति। यावत् न हविषो गुणाः भाष्यन्ते, तावत् एव पितरः भुञ्जते। यः मूढः, बहुषु पश्यत्सु, शृङ्खलायां भक्षयति, स पापं आप्नोति। न च मांसं निषेधयेत्, न च परस्यान्नं पश्येत्। तदनन्तरं मृत्योरनन्तरं पशुतां प्राप्नोति, एकविंशतिर्जन्मानि। इतिहासान्, पुराणानि, शुभानि च श्राद्धकर्माणि पठेत्। सन्तुष्टान् पृच्छेत्—"सन्तुष्टाः किम्?"—इति, ततः सन्तुष्टेभ्यो भोजनं दद्यात्। ततः ब्राह्मणाः शीघ्रं वदन्ति—"तवेदं भवतु"—इति। ब्राह्मणोपदिष्टं यथावत् अनुमत्यनन्तरं आचरितव्यम्। "कृतं" वा "देवानुग्रहोऽस्तु" इति वदेत्। दक्षिणदिशं प्रेक्ष्य उत्तमान् पितॄन् कामयेत। "अविच्युतं श्रद्धया स्यात्, बह्वन्नं च स्यात्" इति प्रार्थयेत्। ततो यः पुत्रकामया पत्नी मध्यभागं भुञ्जीत। पश्चात् स्वयम् पतिः पत्निभिः सहावशिष्टं भक्षयेत्। तस्यां रात्रौ दम्पती ब्रह्मचर्यम् आचरयेताम्। यः तद्विपरीतम् आचरति, स महाघोरं नरकं गत्वा कीटयोनि पुनः प्राप्नोति। पठनं, यात्रां, कर्तृत्वं, भोक्तृत्वं च वर्जयेत्। तद्विपरीताः महापापिनां तुल्यं बहून् नरकान् यान्ति। यो वेद, स सर्वदा वैराग्येण आचरेत्। तेन वह्नौ हुत्वा पिण्डान् यथोचितं स्थापयेत्। योगिनां सर्वदोषविनिर्मुक्तं पदं नित्यं विद्यते। तेनैव शाश्वतः प्रभुः सम्यगुपास्यते।