कूर्मपुराणम्

पश्चिमदिशतः तस्य मुखात् वैरूपं चातिरात्रं च सृष्टवान् स भगवान्। उत्तरदिशि तस्य मुखात् अनुष्टुभं सवैराजं च समुत्पादयामास। एवं स प्रजापतिः ब्रह्मा सृष्टिकर्मणि प्रवृत्तः सन्, स्थावरजङ्गमं च प्रजाः ससर्ज। अक्षरं च क्षरं च, स्थाणुं च चलं च, द्वे एव तस्य सृष्ट्याः स्वरूपे। एते भवन्तः बारं बारं सृज्यमानाः पुनः तस्मै एव प्रतिनिवर्तन्ते। स एव तेषु लीनाः भवन्तः तं प्रीयन्ते, यतः स तेन तुष्यति। स स्रष्टा एव प्राणिनां कर्माणि विधत्ते। आदौ स महेश्वरः वेदवाक्यैः एव तान् ससर्ज। रात्र्यन्ते च अजः स तान् एव प्रजाः पुनर्यच्छति। त एव भवन्तः युगादिषु पुनः दृश्यन्ते, तेषां च अवस्थाः अपि। यदा तु तेन स्रष्ट्रा सृष्टाः प्रजाः न ववृद्धुः, तदा स बुद्धिं चिकीर्षां च चिन्तयामास। स रजःसत्त्वाभ्यां आवृत्य, स्वभावेन स्थितः, तमः निगृह्य, द्वयं तत्र जातम्। ततः ब्रह्मा स्वं तेजस्वि रूपं व्यपोह्य, अर्धेन स्त्रीं नरं च विराट् नाम ससर्ज। सा देवी स्वमहिम्ना द्यावापृथिव्योर् व्याप्य प्रतिष्ठिता। स एव पुरुषात् उत्पन्नः पुत्रः विराजः अव्यक्तात् जातः। सा देवी शतरूपा नाम्ना, घोरं तपः अतीव कठिनं चकार। तस्यां शतरूपायां द्वौ पुत्रौ जातौ। तयोः मनुः स्वां कन्यां प्रसूतिं दक्षाय दत्तवान्। यज्ञः च दक्षिणा च, येन जगत् पोषितम्। तौ देवैः स्वायम्भुवे मन्वन्तरे यामा इति कथितौ। स तदा कन्याः अपि ससर्ज; तासां नामानि शृणु। बुद्धिः, लज्जा, वपुः, शान्तिः, सिद्धिः, कीर्तिः, त्रयोदशी च। ताभ्यः कनिष्ठाः एकादश सुश्रोण्यः कन्याः जाताः। सन्ततिः, अनसूया, ऊर्जा, स्वाहा, स्वधा च। पुलस्त्यः, पुलहः, क्रतुः धर्मज्ञः च। ऋषयः तपस्विनां श्रेष्ठाः, ख्यात्यादीन् कन्याः जगृहुः। धृत्याः नियमः पुत्रः अभवत्; तुष्टेः सन्तोषः उत्पन्नः। क्रियायाः दण्डः च समयः पुत्रौ जातौ। लज्जायाः विनयः पुत्रः, वपुः व्यवसायकः। कीर्तेः यशः पुत्रः; एते धर्मस्य पुत्राः। एवं धर्मस्य या सृष्टिः सुखप्रदा, सा निरूपिता। निकृत्याः च अनृतात् भयः नरकः च जातौ। भयात् मायाः, मृत्युः प्राणहरः च। मृत्योः रोगः, जराः, शोकः, तृष्णा, क्रोधः च समुत्पन्नाः। एतेषां न पत्नी न पुत्रः; सर्वे ब्रह्मचारिणः एव। एवं संक्षेपेण, मुनिश्रेष्ठ, मया सृष्टिः वर्णिता।