कूर्मपुराणम्

एकदा धर्मविधिं विवेचयन् ब्राह्मणः पश्चिमदिशं प्रक्षिप्य दिव्यां गायत्रीं आसने स्थितः श्रद्धया जपति। यदि कर्तव्यविहीनः स्यात्, तदा लोके शूद्रसमः इति कथ्यते। रात्रौ सेवकैः स्वजनैः शुष्कपादैः सह शय्यां यः उपनयति, स धर्मविप्रयः भवति। तथा, न कदापि व्योम्नि शयनम्, न नग्नः, न अशुचिः, न च कस्यचित् आसने शयनम् अनुचरितव्यम्। अनु वर्षाणां पलाशस्य च तृणात् कृतां शय्यां न कदापि शयेत्। ब्राह्मणस्य विधिविहितानि कर्माणि मोक्षफलानि ददाति। यः एतानि धर्मान् न पालयति, स घोरान् नरकान् गच्छति, कौकवृत्तौ जन्यते। अतः, परमेश्वरस्य तुष्ट्यर्थं कर्माणि कर्तव्यानि इति धर्मः। पितृभ्यः श्रद्धया अन्नं दत्वा भोक्तृफलं मोक्षं च प्राप्नोति। द्विजातिभ्यः मध्यान्हे, शुद्धमांसं समर्प्य, पितृयज्ञः विधेयः। चतुर्दशीं विहाय, अनन्तरदिनानि सर्वाणि प्रशंसनीयानि। अन्वष्टका त्रयः शुभाः, तथा माघमासे पञ्चदशी। पितृभ्यः पक्तोदनस्य दानकालः प्रतिदिनं स्थिरः इति श्रूयते। यदा स्वजनस्य मृत्युना श्राद्धं न कृतं, तदा नरकदुःखं प्राप्नोति। उत्तरायण-दक्षिणायन-संक्रान्ति-ग्रहणेषु श्राद्धकर्मणः पुण्यस्य पारं नास्ति। सर्वेषु नक्षत्रेषु, विशेषतः कामार्थे, श्राद्धं कर्तव्यम्। रोहिण्यां पुत्रलाभः, सौम्ये ब्रह्मतेजः, पुनर्वसौ भूमिः, पुष्ये समृद्धिः। अर्यमणि धनलाभः, फाल्गुन्यां पापक्षयः। स्वातौ व्यापारसिद्धिः, विशाखायां सुवर्णलाभः। मूले कृषिसिद्धिः, समुद्रयात्रायाम् सफलताः। श्रविष्ठायां कामसिद्धिः, वारुण्यां महाबलम्। याम्यायां आयुषः लाभः, कौजायां सर्वविजयः, बुधे सर्वकामः। शमे ईश्वरस्य दीर्घायुः, प्रतिपदि शुभपुत्रः। चतुर्थ्यां लघुपशवः, पंचमीं श्रेष्ठपुत्रः। अष्टम्यां व्यापारसिद्धिः, एकादश्यां रजतं ब्रह्मतेजःयुक्तः पुत्रः। पञ्चदश्यां सर्वकामफलप्राप्तिः। शस्त्रहतानां श्राद्धं तत्रैव कर्तव्यम्। अतः, भोगमोक्षार्थं द्विजातिभिः श्राद्धं कर्तव्यम्। पुत्रजन्मादिकाले यत् श्राद्धं क्रियते, तत् पर्वणं पर्वदिने इति कथ्यते। एकपितृश्राद्धं एकोदिष्टं, संपत्त्यर्थं यत् श्राद्धं, तत् पर्वणं। यात्रायाः प्रसंगे षष्ठी विधीयते, सावधानेन पालनीयम्। अष्टमीश्राद्धं देवतानां कृत्वा भयमुक्तिः। विशेषतः किञ्चन प्रदेशेषु, प्राप्तं पुण्यं अनन्तम्। पितरः श्लोकं गायन्ति, विद्वांसः तं प्रचारयन्ति—यदि एकः अपि तत्र समागतेषु गया नगरे गच्छति, तेन पितरः मुक्ताः, स च परमं पदं प्राप्नोति। विशेषतः वाराणस्यां, यत्र हरः स्वयम् निवसति, तत्र श्राद्धकर्मणः महत्त्वं अनन्तं इति धर्मवचनं।