कूर्मपुराणम्

एकदा द्विजः, अमृतावरणं त्वम् इति मन्त्रं जपन्, जलस्य प्रक्षालनं विधिवत् अकरोत्। ततः अपानाय समर्पयित्वा, अनन्तरं व्यानाय च समर्पयेत्। एतेषां तत्त्वं विज्ञाय, द्विजः स्वयमेव तानि आत्मनि समर्पयेत्। स मनसा देवतां, आत्मानं, प्रजापतिं च चिन्तयन्, मुखं प्रक्षालयित्वा, पुनः प्रक्षालयेत्, मन्त्रं जपन्—एषा गौः इति। ततः प्राणग्रहणस्य ग्रन्थिरसि इति मन्त्रं पठन्, हृदयं स्पृशेत्। मनः संयम्य, हस्तं ऊर्ध्वं कृत्वा, हस्तात् जलं स्रावयेत्। ततोऽक्षरस्य योगेन स्वात्मानं ब्रह्मणि संयोजयेत्। एवं यः सम्यक् आचरेत्, स ब्रह्मणः धाम प्राप्नोति। सायं च, उभयोः भोजनयोः मध्ये, विशेषतः सन्ध्याकाले, एषा क्रिया कार्याऽस्ति। ग्रहे समुपस्थिते न खादेत्; स्नात्वा तु ग्रहनिर्णये भोजनं कर्तव्यम्। यदि ग्रहणं न समाप्तम्, सूर्यचन्द्रमसोः चास्तं न गतम्, तदा अनुदिनं दृष्ट्वा पश्चात् एव खादेत्। यज्ञशेषं कोपेन न खादेत्, न च विक्षिप्तचित्तः। यः तु वेदाध्ययनं केवलं जीविकायै करोति, तस्य जीवनं निष्फलम्। उपानच्छन्नः यत् खादति, तद्राक्षसम् एव। भग्नासने, शयाने, स्थिते, न खादेत्। अशुचिः घृतं न स्वीकरोतु, न शिरः स्पृशेत्। अन्धकारे, व्योम्नि, देवालयादिषु च न खादेत्। उपानच्छन्नः बहिर्गत्वा, हास्यं वा शोकं कृत्वा, न खादेत्। वेदार्थं इतिहासपुराणाभ्यां समन्वयेत्। पश्चिमाभिमुखः उपविष्टः, दिव्यां गायत्रीं जपेत्। सर्वकर्मविहीनः स शूद्रतुल्यः भवति। यः रात्रौ दासैः, बान्धवैः, शुष्कपादैः सह शय्यां करोति, स दोषमवाप्नोति। व्योम्नि, नग्नः, अशुचिः, कुतश्चित् आसने, न शयीत। अनुर्षाभिर्दारुभिः, पलाशद्रुमस्य शय्यायां, न शयीत। ब्राह्मणस्य विहितानि कर्माणि मोक्षफलदायकानि भवन्ति। यः तु तद्विपरीतं आचरति, स घोरनरकं गच्छति, काकयोनिरेव च जायते। अतः परं, सर्वदा परमात्मनः तुष्ट्यर्थं कर्म कर्तव्यम्। पितृभ्यः श्रद्धया अन्नं समर्प्य, भोगमोक्षफलं प्राप्नोति। द्विजानां मध्याह्ने, शुद्धमांससमेतं च, पितृकार्यं विधेयम्। चतुर्दश्यां वर्जयित्वा, अन्ये दिनाः प्रशंसनीयाः। त्रयोऽन्वष्टकाः शुभाः, माघस्य पञ्चदशी च। पिण्डदानस्य कालः प्रतिदिनं निश्चितः। बन्धूनां निधनसमये अकार्ये, नरकदुःखं प्राप्नोति। अयनसंधिषु, विषुवेषु, ग्रहणे च, पुण्यस्य पारं नास्ति। सर्वेषु नक्षत्रेषु, विशेषतः अभीष्टार्थे, पितृकार्यं कर्तव्यम्। रोहिण्यां पुत्रलाभः, सौम्ये ब्रह्मतेजः, पुनर्वसौ भूमिः, पुष्ये श्रीः, अर्यम्णि वित्तलाभः, फाल्गुन्यां पापक्षयः, स्वातौ व्यापारसिद्धिः, विशाखायां सुवर्णलाभः इति। एवं कृत्यक्रमः, विधिपूर्वकः, श्रद्दधानस्य, धर्ममार्गस्य च संप्रदर्शनम्।