कूर्मपुराणम्

एकः धर्मनिष्ठः पुरुषः, स्वशक्त्या, लोभमुक्तः, अन्नं दरिद्रजनाय दत्त्वा, सदा सत्कृत्य कर्तव्यं पश्यति। स स्वजनैः सह समं भोजनं कुर्यात्, आदरपूर्वकं वदन्, अन्नं न अवमन्येत्। यदि मोहितात्मा एकाकी भोजनं करोति, तदा स पशुयोनिं प्राप्नोति। देवपूजा अपि शीघ्रं पापानि नाशयति। यदि स भोजनं करोति, तदा नरकं गच्छति, पश्चात् शूकरयोनिं प्राप्नोति। स्वजनैः सह भोजनं कृत्वा, स उत्तमं पदं प्राप्नोति। स शुद्धे आसने उपविष्टः, पादौ भूमौ स्थापयित्वा, पश्चिमदिशं प्रति संपद्भोजनं करोति, उत्तरदिशं प्रति सत्यभोजनं करोति। मनुः प्रजापतिः उक्तवान्—एतत् उपवाससमं। जलं आचम्य, स्निग्धमुखः, क्रोधमुक्तः, पञ्चस्निग्धैः सह भोजनं कुर्यात्। "त्वं अमृतस्य आच्छादनं" इति मन्त्रं जपित्वा, जलसंस्कारं कुर्यात्। ततः अपानाय अर्घ्यं दत्वा, व्यानाय च, तेषां यथार्थं ज्ञात्वा, द्विजः तानि आत्मनि निवेदयेत्। मनसा देवम् आत्मानं प्रजापतिं ध्यायन्, मुखं प्रक्षालयित्वा, "एषा गौः" इति मन्त्रं पुनः प्रक्षालयेत्। "त्वं प्राणग्रामस्य ग्रन्थिः" इति जपित्वा, हृदयं स्पृशेत्। हस्तं उत्तोल्य, मनः संयम्य, जलं पातयेत्। ततः अक्षरं जपित्वा, आत्मानं ब्रह्मणा संयोजयेत्। एवं यः आचरति, स ब्रह्मधाम प्राप्नोति। सायं, द्विभोजनयोः मध्ये, विशेषतः सन्ध्याकाले, भोजनं कुर्यात्। ग्रहणकाले न भोजनं कुर्यात्; स्नानं कृत्वा, ग्रहणस्य समाप्तौ भोजनं कुर्यात्। यदि ग्रहणं न समाप्तम्, सूर्यचन्द्रमसोः अस्तं न गतम्, तदा अनुदिनं दृष्ट्वा भोजनं कुर्यात्। यज्ञशेषं क्रोधे, विक्षिप्तचित्ते च न भुञ्जीत्। केवलं जीविकायाः अध्ययनस्य फलम् नास्ति। पादत्राणधारणे भोजनं राक्षसी ज्ञेयम्। भग्ने आसने, शयाने, स्थिते च भोजनं न कुर्यात्। अशुद्धः घृतं न स्वीकरोति, न शिरः स्पृशेत्। तमसि, व्योमनि, देवालये च भोजनं न कुर्यात्। पादत्राणधारणे बहिर्गत्वा, हास्ये विलापे वा भोजनं न कुर्यात्। वेदानां अर्थं इतिहासपुराणैः समर्थयेत्। पश्चिमदिशं प्रति उपविष्टः, दिव्यं गायत्रीं जपेत्। कर्तव्यम् रहितः शूद्रसमः भवति। रात्रौ दासैः, स्वजनैः, शुष्कपादैः सह यः शय्यां करोति—सदा व्योमनि, नग्नः, अशुद्धः, कस्यचित् आसने न शयीत। अनुवर्षपलाशकाष्ठे शय्या न कुर्यात्। ब्राह्मणानां नियतं धर्मं मोक्षफलप्रदं भवति। अन्यथा, घोरं नरकं गच्छति, काकयोनिं प्राप्नोति। अतः, परमेश्वरस्य तुष्ट्यर्थं कर्माणि कुर्यात्। पितृभ्यः श्रद्धया अन्नं दत्त्वा, भोगमोक्षयोः फलम् लभते। अपराह्णे, द्विजातीनां, शुद्धमांसं सहितं भोजनं शुभम्।