तस्य अपानात् अकम्पनः क्रतुः उत्पन्नः, समानात् वसिष्ठः अभवत्। ताभ्यां प्रेरितः धर्मः मानुषरूपं धृत्वा प्रवृत्तः। सः एतान् भूतान् सृजितुम् इच्छन् स्वं आत्मानं संप्रवर्तयामास। ततः, तस्य अधःकायात् प्रथमं असुराख्याः पुत्राः अभवन्। रात्रिः तु तमसा युक्ता, यतः सर्वे प्राणी तस्यां निद्रां यान्ति। तदनन्तरं तस्य मुखात् देवाः प्रकाशमानः उत्पन्नाः। अतः, हे विप्र, धर्मयुक्ताः देवाः तं पूजयन्ति। सः आत्मानं पितरं विचिन्त्य पितरः अभवन्। तेन विदारितं तत् शरीरं सन्ध्या अभवत्। एषु मध्ये पितृरूपं सन्ध्या परमं श्रेष्ठं। तस्मिन् काले, रात्र्या संयुक्ताः तद् दिनरात्र्योः मध्ये रूपं पूजयन्ति। ततः, तस्य पुत्राः—रागेण आवृताः मनुष्याः—जज्ञिरे। तद् तेजः, हे मुनयः, प्रातःसन्ध्या अभवत्। पुनः सः तमः-रागप्रधानं रूपं योजयामास। तस्य पुत्राः तमः-रागप्रधानाः शक्तिमन्तः रात्रिचराः अभवन्। ततः भगवान् अन्यान् राग-तमःयुक्तान् सृजितवान्। किञ्चित् तस्य मुखात्, अन्ये तस्य उदरात् उत्पन्नाः। तस्य रोमश्च फलभक्षिण्यः वन्याः स्त्रियः अभवन्। तस्य मुखात् प्रथमं अग्निष्टोमः यज्ञः सृजितः। तस्य दक्षिणमुखात् बृहद् साम तथा उक्तः अभवन्। पश्चिममुखात् वैरूपम् अतिरात्रः च अभवत्। उत्तरमुखात् अनुष्टुभ् सवैराजः च सृजितः। यदा ब्रह्मा, प्रजापतिः, प्रजाः सृजति स्म, तदा स्थावरजङ्गमं सृजितवान्। अक्षरम् च क्षरम् च—एते स्थावरजङ्गमाः। एते प्राणी पुनः पुनः सृज्यमानाः तं प्रतिनिवर्तन्ति। तस्मिन् एव लीनाः पुनरागच्छन्ति; अतः तस्य प्रियं भवति। स्रष्टा स्वयम् प्राणिनां कार्याणि नियुक्तवान्। आदौ सः महाभागः वेदवाक्येभ्यः एव तान् निर्मितवान्। रात्रेः अन्ते, अजः तान् प्राणिनः पुनः दत्तवान्। ते प्राणी पुनः पुनः दृश्यन्ते, यथा युगादौ अवस्थाः। यदा तेन सृजिताः प्राणी न वृद्धिम् अगच्छन्, तदा सः बुद्धिं निर्माणाय प्रयत्नं कृतवान्। रजः-सत्त्वं आवृत्य, स्वभावेन स्थिताः, तमः निहत्य, द्वयं युग्मं अभवत्। ततः ब्रह्मा स्वं तेजोमयं रूपं अपाकरोत्। अर्धेन भगवान् स्त्रीं पुरुषं च विराजं सृजितवान्। सा स्त्री स्वमहिम्ना दिवं पृथिवीं च व्याप्य स्थितवती। यः पुरुषात् उत्पन्नः पुत्रः विराजः अव्यक्तात् जातः। सा देवी शतरूपा नाम्ना घोरं तपः आचरितवती।