कूर्मपुराणम्

सदा जनानां मनःशुद्ध्यै स्नानं कर्तव्यमिति शास्त्रस्य निर्देशः। यथाविधि भोजनानन्तरं दन्तकाष्ठं प्रक्षालयेत्। तत् दन्तकाष्ठं मध्याङ्गुलिप्रमाणं द्वादशाङ्गुलदीर्घं च भवेत्। अपामार्गः, बिल्वः, विशेषतः करवीरः च तत्र अनुशंस्यन्ते। तदेकदिवसार्थं त्यक्त्वा, नियमवित् तद् दन्तकाष्ठं चर्वयेत्। प्रक्षाल्य विदलयित्वा, शुद्धे स्थाने एकाग्रचित्तः तद् विसृजेत्। सदा मन्त्रैः आचमनं कार्यं, पुनः वाङ्निग्रहेण अपि। जलं हि शुद्धं, व्याहृतिभिः सावित्रीमन्त्रेण शुभैः वारुणमन्त्रैः च। तद् उच्चार्य, एकचित्तः सूर्याय जलं निवेदयेत्। त्रिप्रकारप्राणायामं कृत्वा, सन्ध्यां ध्यानं च शास्त्रवचनात् कुर्यात्। सा दिव्यशक्तिः परा शक्ति: या त्रिगुणोत्पन्ना। ब्राह्मणः सन्ध्योपासना सदा प्राचीमुखेन कुर्यात्। अन्यत् यत् किंचिद् आचरति, तस्य फलम् न लभते। पूर्वे काले ये यथाविधि सन्ध्यां पूजयन्तः, ते परमां गतिं प्राप्तवन्तः। सन्ध्यां न सन्मन्यन्, सः बहून् नरकान् गच्छति। एवं पूजयन् योगरूपिणीं परां देवीं प्राप्नोति। विद्वान् सावित्रीं पूर्वाभिमुखः स्थित्वा एकाग्रचित्तः पठेत्। विविधैः मन्त्रैः, ये सूर्यसम्बन्धिनः ऋग्यजुःसामभ्यः उत्पन्नाः, तैः एव शिरसा भूमौ प्रणमेत्। "नमस्ते तेजसे सूर्याय ब्रह्मरूपिणे। महात्मने तस्मै नमः कपर्दिने। नमो रुद्राय सूर्याय त्वाम् शरणं गतः। नमो नमः रुद्राय त्वाम् शरणं गतः। नमोऽस्तु अम्बिकानाथाय, नमः उमापतेः। नमो रक्ताय, भर्गाय, सहस्रलोचनाय। नमो वज्रपाणये त्र्यम्बकाय नमः। स यो हिरण्ययः गृहगूढः सर्वदेहिनामात्मा। स सर्वेश्वरः घोरः, पुरुषस्त्रीरूपधारी। तस्मै भीषणाय भक्तवत्सलाय सदा शरणं प्रपद्ये।" प्रातःकाले मध्याह्ने च सूर्याय प्रणमेत्। सौर्यहृदयमपि ब्रह्मणा प्रदत्तं शिष्ये दातव्यम्। तत् ब्राह्मणानां हितकरं पुण्यं, मुनिगणैः आचरितम्। विधिवत् अग्निं सन्दध्यान्न, ततः जातवेदसे हविः समर्पयेत्। विशेषतः अनुमत्यैव हविः दद्यात् यथाविधानम्। एकाग्रचित्तः इन्द्रियनिग्रहेण च अग्नौ आहुतीः दद्यात्। अन्यथा सर्वं तद् राक्षसम् भवति, निहितं निहितफलदायकम्। तेभ्यः पुष्पादीनि दद्यात्, ज्येष्ठेभ्यः ससन्मानं कृत्वा प्रणमेत्। ततः द्विजः यथाशक्ति वेदाध्ययनं कुर्यात्। विशेषतः वेदान् वेदाङ्गानि च। अनन्तरं द्विजः स्वकुटुम्बस्य हितार्थं विविधं कार्यं सम्पादयेत्।