कूर्मपुराणम्

सर्वेभ्यः नमः। कथाम् आरभामहे। यथा पशोः रोमाणि तावत् नरकान् प्रविशति जनः, तत्र अत्यन्तं दुःखम् अनुभूयते। द्विजातीनां मद्यपानम् सर्वदा वर्जनीयम्, एषा नियमः। यदि कश्चित् द्विजः मद्यं पिबति, स धर्मतः पतितः भवति, समाजे योग्यः न भवति, हे द्विज। यावत् तदधमं पूर्णतया न त्यजति, तावत् स योग्यः न भवति। यदि ब्राह्मणः निषिद्धं पानं करोति, रौरव-नरकं गच्छति। अथ बन्धनात् मोक्षाय कर्माणि सम्पूर्णं कथयामि। ब्राह्मणः प्रतिदिनं विधिपूर्वकं कर्माणि कर्तव्यानि। स मनसः स्वामीं चिन्तयेत्, यः शरीरस्य श्रमात् उत्पन्नः। शुद्धनदीषु स्नानं कर्तव्यम्, विधिनाऽशुद्धिं दूरं कृत्वा। तस्मात् सर्वश्रमैः प्रातःस्नानं कर्तव्यम्। ऋषयः प्रातःस्नानात् सदा तुष्टाः भवन्ति, न संशयः। अतः स्नानं कृत्वा एव अन्यं कर्म न कर्तव्यम्। प्रातःस्नानात् पापानि क्षालयन्ति, अस्य न संशयः। यज्ञे पाठे च विशेषतः स्नानं कर्तव्यम्। शीतवस्त्रेण शुद्धी कापिलिकं इति प्रसिद्धम्। बुद्धिमन्तः ब्राह्म-स्नानं तथा अन्यानि स्नानानि यथाशक्ति कर्तव्यानि इति वदन्ति। एवं वारुणं योगिकं च स्नानं षड्विधं उच्यते। आग्नेयं स्नानं पादाद्यशिरः भस्मना शुद्धिः। सूर्य-वार्षायाम् स्नानं दिव्यं स्नानं इति कथ्यते। योगिकं स्नानं विष्णोः ध्यानं इति। सदा तद् स्नानं कर्तव्यम् यत् जनानां मनः शुद्धयति। अन्नं सम्यक् भुक्त्वा दन्तकाष्ठं प्रक्षालयेत्। तद् मध्याङ्गुल्या तुल्यं द्वादशाङ्गुलं च भवेत्। अपामार्गः, बिल्वः, करवीरः च विशेषतः अनुशंस्यते। तद् दिवसस्य दन्तकाष्ठं त्यक्त्वा, नियमज्ञः तद् चर्वयेत्। स्नात्वा, विदार्य तं शुद्धस्थले एकाग्रया त्यजेत्। सदा आचामनं मन्त्रैः, वाक्-नियन्त्रणेन च कर्तव्यम्। जलं शुद्धं भवति, व्याहृतिभिः, सावित्र्या, शुभैः वारुण-मन्त्रैः च। तान् जपित्वा, सूर्याय जलं समाहितेन मनसा समर्पयेत्। त्रिविधं प्राणायामं कृत्वा, संध्यां ध्यानं कुर्यात्, शास्त्रं इदं वदति। दैवी शक्ति परा ऊर्जा, त्रिधातु-सम्भूता। ब्राह्मणः सदा पूर्वाभिमुखः संध्या-पूजनं कुर्यात्। अन्यत् यत् करोति, तस्य फलम् न लभ्यते। पूर्वे संध्यां विधिपूर्वकं पूज्य, परमं पदम् प्राप्तवन्तः। संध्या-सम्मानं त्यक्त्वा, बहून् नरकान् गच्छति। एवं पूज्य योगरूपं परमं देवतां प्राप्नोति। विद्वान् सावित्री-स्तोत्रं पूर्वाभिमुखः स्थित्वा, एकाग्रचित्तः पठेत्। विविधैः मन्त्रैः, ऋग्-यजुः-साम-वेदसम्भूतैः, सूर्य-संबद्धैः। तैः एव भूमौ शिरसा प्रणामं कुर्यात्। नमस्ते तेजस्विने, सूर्याय, ब्रह्मस्वरूपाय। इत्येषा कथा शास्त्रस्य निर्देशानुसारं, श्रद्धया, स्नेहेन च निवेदिता।