स्वयमेव आत्मनि स्थितं तं परमेश्वरं प्राज्ञाः पश्यन्ति। स एव पुण्यः ब्रह्मा विविधानि भूतानि सृजति। तस्य जटिलः, निर्भयः, त्रिनेत्रः, श्यामरक्तवर्णश्च रूपमस्ति। तदा ब्रह्मा जगन्नाथं सम्बोध्य उवाच—“अहं सत्त्वप्रधानानि सृजामि, त्वं तु तामसिकानि भूतानि सृज।” इत्थं सर्वेषां क्षेत्रपतीनां वर्णनं शृणु, ये मया कीर्त्यन्ते—नद्यः, समुद्राः, पर्वताः, वृक्षाः, ओषधयः च। पक्षाः, मासाः, अयनानि, वर्षाणि, युगानि च। दक्षः, अत्रिः, वसिष्ठः, धर्मः, संकल्पः च। तस्य शिरसः अङ्गिराः देवः, हृदयात् भृगुः उत्पन्नः। संकल्पात् एव संकल्पः, यः सर्वलोकपितामहः। अपानात् अचलः क्रतुः, समानात् वसिष्ठः अभवत्। तैः प्रेरितः धर्मः मानुषरूपं गृहीत्वा प्रवर्तितः। सः एतानि भूतानि सृष्टुम् इच्छन् स्वमात्मानं प्रवर्तयामास। तदा तस्याधरात् प्रथमं असुराः पुत्राः अभवन्। तस्मिन्निशायां तामसत्वात् सर्वाणि भूतानि निद्रां यान्ति। पुनः तस्य मुखात् देवाः प्रकाशमानः अभवन्। तस्मात्, हे विद्वन्, धर्मसम्पन्नाः देवाः तं पूजयन्ति। यदा सः आत्मानं पितरं मन्यते स्म, तदा पितरः अपि जाताः। तेन विदारितं तदेव शरीरं सन्ध्या अभवत्। तेषु पितृरूपं सन्ध्या एव श्रेष्ठा। तदा रात्र्या सह युक्ताः मध्यरूपं दिनरात्र्योः पूजयन्ति। ततः तस्य पुत्राः, रजोगुणयुक्ता मनुष्याः, अभवन्। तदा सः तेजः, हे मुनयः, प्रातःसन्ध्या अभवत्। पुनः सः तमोरजसि अधिक्यरूपं संयोगं कृतवान्। तस्य पुत्राः तमोरजःप्रधानाः बलवन्तः निशाचराः अभवन्। ततः प्रभुः अन्यान् अपि रजस्तमसि संयुतान् सृजति। केचन मुखात्, केचन उदरात् उत्पादिताः। केचित् केशात् फलाहारिण्यः वन्याः स्त्रियः अभवन्। मुखात् प्रथमं अग्निष्टोमयज्ञः सृष्टः। मुखस्य दक्षिणतः बृहद्साम, उक्तं च। पश्चिमतः वैरूप, अतिरात्रं च। उत्तरतः अनुष्टुभ्, सवैराजं च। यदा ब्रह्मा प्रजापतिः प्रजाः सृजति स्म, तदा स्थावरजङ्गमानि भूतानि सृजति। अक्षरं च क्षरं च—एते द्वे, स्थाणुजङ्गमश्च। एतानि भूतानि पुनः पुनः सृष्ट्वा तस्मै एव प्रतिनिवर्तन्ते। तस्मिन्नेव लीनानि पुनर्यन्ति, तेन तस्य प्रियं भवति। स्रष्टा एव सर्वेषां भूतानां कर्माणि विधत्ते। आदौ स महान् प्रभुः वेदवाक्यैः एव तान् निर्ममे। निशान्ते अजः पुनः तानि भूतानि तेषाम् एव ददाति।