कूर्मपुराणम्

सन्मान्ये धर्मकथायाम्, श्रुत्याः आदेशाः प्रवाहवत् निरूप्यन्ते। देवतानां पूजनं लोकिकैः स्तोत्रैः वा बाह्यैः स्तोत्रैः कदापि न कर्तव्यम्। अपवित्रः सन् शय्यायां न शयीत, नग्नः सन् स्नानं न कुर्यात्। केशान् नखान् वा शरीरे स्थितान् दन्तैः छेदयितुं न युक्तम्, निद्रायमानं जनं जागरयितुं न युक्तम्। रिक्तगृहे एकाकी न शयीत, पादत्राणं स्वयमेव न धारयेत्। पादेन पादयोः शुद्धिं कदापि न कुर्यात्। वायुः अग्निः गुरुर्ब्राह्मणः सूर्यः चन्द्रः—एषां सन्निधौ बहिः गच्छित्वा मलत्यागः कदापि न कर्तव्यः। सन्ध्ययोः मध्यान्हे च एतद् सर्वथा वर्जनीयम्। पादेन आसनं वा देवप्रतिमा वा स्पर्शयितुं न युक्तम्। गम्भीरं जलं प्रविश्य वा जलं वहित्वा अनवश्यकम् न कर्तव्यम्। मूत्रत्यागानन्तरं जलविना शुद्धिः न कर्तव्या; जलमध्ये शुक्रस्रावः अपि वर्जनीयः। देववृक्षं छेदयितुं न युक्तम्, जलमध्ये श्लेष्मा त्यक्तुं न युक्तम्। शुष्कचर्म, अंगार, गोमय—एषु कदापि न उपवेशनम्। पादेन स्पर्शः, मुखेन फूकः अपि न युक्तः, विद्वांसः एवम् आहुः। अग्नौ अग्निं न क्षिपेत्, जलेन अग्निं न शमयेत्। विकृतं वस्तु वा मिथ्या वस्तु विक्रयाय न युक्तम्। पुण्यस्थलेषु जलस्रोतसि वा सीमाङ्कनं न कर्तव्यम्। पशुषु, वन्यजीवेषु, पक्षिषु—एषां मध्ये विघ्नं न कुर्यात्। सायंप्रातः भिक्षार्थं गृहद्वारं न स्पर्शयेत्। विवादं वा दुर्गमद्वारं प्रवेशं च वर्जयेत्। स्वाग्निं हस्तेन न स्पर्शयेत्, जलमध्ये चिरं न तिष्ठेत्। अग्नौ मुखेन फूकः न दद्यात्, यतः अग्निः मुखात् उत्पन्नः। ब्राह्मणः सभां एकाकी न गच्छेत्, संप्रदायं न प्रविशेत्। वस्त्रेण आत्मनं न वाययेत्, देवालये न शयीत्। रोगग्रस्तैः, शूद्रैः, पतितैः सह न शयीत्। अग्नि, गौः, ब्राह्मणः—एषां मध्ये कदापि न गच्छेत्। योगिनः, सिद्धः, तपस्वी, व्रतधारिणः—एतान् न निन्देत्। ब्राह्मणगवां छायायां इच्छया न तिष्ठेत्। अंगार, भस्म, केश—एषु कदापि न उपवेशनम्। द्विजः निषिद्धं खाद्यं न भक्षयेत्, अपात्रं पेयं न पिबेत्। अयुक्तं अकारणं खादन् शूद्रयोनिं प्रविशति। जीवन् शूद्रः भवति, मृतः श्वा भवति। परान्नं उदरेण मृतः तस्य अन्नानुसारं जन्म प्राप्नोति। समूहात्, गणिकायाः, नपुंसकात् अन्नं वर्जयेत्। गायकात्, लौहकारात्, प्रसूता स्त्रियाः अन्नं वर्जयेत्। पुनः परिणीतायाः, छत्रकारात्, शप्तात् अन्नं वर्जयेत्। वैद्यस्य, वेश्यायाः, दण्डधारिणः अन्नं वर्जयेत्। सोमविक्रेतुः, श्वानाय पक्वान्नदातुः अन्नं विशेषतः वर्जयेत्। कञ्जुषे त्यक्तं अन्नं, शेषभक्षिणः अन्नं वर्जयेत्। भीते, रुदिते, अपमानिते, श्रान्ते च अन्नं वर्जयेत्। एवं धर्मनियमाः शास्त्रेण निर्दिष्टाः, यः श्रद्धया पालनं करोति, स धर्ममार्गे स्थिरं पदम् अधिगच्छति।