कूर्मपुराणम्

पूर्वं वृद्धैः कथितं यत् मिथ्या-अपवादस्य कापि प्रायश्चित्तं नास्ति। यः वस्तु वस्त्रैः गुप्तं वा अन्तः अप्रकटं वा अस्ति, तस्य प्रकाशनं न कर्तव्यम्। अशुद्धः बुद्धिमान् सूर्यं, चन्द्रं, ग्रहांश्च न पश्येत्। अशुद्धः भोज्य-अपहृतः जनः, अथवा मुखं आवृत्य, अन्येन सह न भाषेत। यः अंगानि विमुक्तानि, अथवा मूढः, मद्य-पान-प्रयुक्तः, तैः सह अपि न संवादः कर्तव्यः। स्त्री यदा छिंशति, जृम्भते, अथवा स्वेच्छया उपविशति, तया सह अपि संवादः न कर्तव्यः। मूत्रं उपरि न पद्येत्, न तत्र स्थातव्यम्। अशुद्धं अन्नं, मधु, घृतं, कृष्ण-मृग-चर्मणि स्थापितं हविः च न दातव्यम्। क्रोधः न कर्तव्यः, द्वेषः, आसक्तिः च वर्जनीयम्। ईर्ष्या, गर्वः, शोकः, मोहः अपि त्याज्यः। नीचैः, कठोर-बुद्धिभिः सह संगः सर्वदा वर्जनीयः। विशिष्टान् न अवमानयेत्, न आत्मनं शप्तुम् अर्हति विद्वान्। नदीषु 'नदी' इति, पर्वतेषु 'पर्वत' इति न उच्येत्। जलं नग्नः न प्रविशेत्, अग्निं पद्भ्यः न अतिक्रामेत्। अशुद्धः जनः यत्र केशः वा गुप्तांगानि प्रकटानि, तत्र सह गन्तव्यम् न। मैथुन-इन्द्रियं, उदरं, व्यर्थ-प्रलापं न कर्तव्यम्, न श्रोतव्यम्। जलं पद्भ्यः वा हस्ताभ्यः न ताडयेत्। म्लेच्छभाषां न अधीयीत, आसनं पद्भ्यः न आकृष्येत्। स्मरणीयम्—मर्दनं विद्वान् कर्तुं शक्नोति, किन्तु न आकस्मिकं, न कारणं विना। नृत्यं, गीतं, वाद्यं न कर्तव्यम्। देवता-पूजनं लौकिकैः स्तोत्रैः वा बाह्यैः न कर्तव्यम्। अशुद्धः न शयीत, न नग्नः स्नानं कुर्यात्। केश, नख, शरीर-रोम च दन्तैः न छिन्द्यात्, सुप्तं जनं न जागारयेत्। शून्य-गृहे एकाकी न शयीत, पादत्राणं स्वयम् न वहेत्। पद्भ्यः पादं न प्रक्षालयेत्। वायुः, अग्निः, गुरु, ब्राह्मणः, सूर्यः, चन्द्रः—एतेषु सन्निधौ बहिः विग्रहेण न निर्गच्छेत्। सन्ध्ययोः, मध्याह्ने च एतत् कार्यं वर्जनीयम्। आसनं वा देव-प्रतिमां पद्भ्यः न स्पृशेत्। गम्भीरं जलं न प्रविशेत्, जलं कारणं विना न वहेत्। मूत्रानन्तरं जलं विना शुद्धिं न कुर्यात्, जलं मध्ये शुकं न विसृजेत्। देववृक्षं न छिन्द्यात्, जलं मध्ये न तिर्यक्त्वा थूणं कुर्यात्। तुषेषु, अंगारेषु, विष्ठायां न उपविशेत्। तान् पद्भ्यः न स्पृशेत्, न मुखेन निःश्वासं कुर्यात्। अग्निं अग्नौ न क्षिपेत्, जलं अग्निं न निर्हरेत्। विकृतं, मिथ्या-वस्तु विक्रये न उपयोजयेत्। पुण्यस्थलेषु, जल-प्रवाहे वा सीमां न चिनोत्य्। पशु, मृग, पक्षिणः मध्ये मध्ये न विघ्नं कुर्यात्। सायं प्रातः गृहद्वारेषु भिक्षां न याचेत्। कलहं वर्जयेत्, दूषितद्वारेण न प्रविशेत्। एवं धर्मस्य सूक्ष्मानि नियमाः वृद्धैः निर्दिष्टानि, येषां पालनं शुद्धि, सदाचारः, च साधनम्।