कूर्मपुराणम्

एवं कथ्यते—साक्षात् तद् ज्ञानं महेश्वरः परिगीयते। ये ब्राह्मणाः महायज्ञनिष्ठाः, ते तं परमं पदं प्राप्नुवन्ति। रुद्रः अपि, शरीरेण विना, पुरुषोत्तमत्वेन नास्ति। न च कामं, न च अर्थं, धर्मरहितं, मनसा अपि चिन्तयेत्। धर्मः हि भगवाञ्छ्रीमान् देवः, सर्वभूतानां मार्गः इति निश्चितम्। वेदान् वा देवान् वा न कदापि निन्देत, न च तादृशैः सह संगच्छेत। योऽन्येषां श्रवणं करोति, वा स्वयम् उपदिशति, स ब्रह्मलोकमुपैति, तत्र पूज्यते। न कदापि दुःखकरं वा अप्रियं वचनं वदेत, न च कदापि स्तेनः भवेत्। यः परद्रव्यं हरति, स नरकं प्राप्नोति। बुद्धिमानपि, यद्यपि अशक्तः, परस्य कारणेन निन्दितं कर्म न वर्जयेत्। एवं दुष्टचित्तः याचकः तस्य प्राणमेव हरति। ब्राह्मणानां द्रव्यं कदापि न गृह्णीयात्, आपदि अपि न। देवद्रव्यं च सदैव यत्नेन परिहरेत्। यद् अननुज्ञातं गृह्यते, तद् स्तेयमिति मनुः प्रजापतिः उक्तवान्। एकस्मात् एव, अननुज्ञातं, न गृह्णीयात्। हे ब्राह्मणाः, धर्मस्य हेतोः एव एतत् कर्तव्यम्, अन्यथा पतति। एष नियमः—ब्राह्मणाः धर्मविदः, क्षुधया पीडिताः, एवं कुर्वन्ति, न तु अन्यथा। पापं संच्छाद्य व्रतेन, यो नार्यः शूद्रांश्च मोहयति, तस्य व्रतम् असुरेषु गच्छति। यः तपस्विभ्यः स्तेयम् करोति, स तिर्यग्योनौ जायते। तस्य तु तत्कर्मणः फलं—क्षणेन एव पातकी भवति। पञ्चरात्रं वा पाशुपतं मतं न कदापि अर्चयेत्, न तु वाचापि। द्विजद्वेषिणां प्रति मनसापि चिन्तां न कुर्यात्। यः एवं करोति, स पतति; तस्मात् प्रयत्नेन तद् वर्जयेत्। ज्ञाननिषेधः, नास्तिक्यम्, लक्षगुणं पापं स्मृतम्। धर्मत्यागात् कुलं हीनत्वं प्राप्नोति। ब्राह्मणद्रोहेन अपि कुलं हीनं भवति। शास्त्रविरुद्धधर्माचरणात् कुलं शीघ्रं नश्यति। सदाचाररहितेषु अपि कुलं शीघ्रं नश्यति। शूद्राधिपे क्षेत्रे, वा पाषण्डिपूर्णे स्थले, न वसेत्। द्वयोः समुद्रयोः मध्ये विना, अन्यत्र द्विजः न वसेत्। तत्र पुण्यनदीनाम् प्रदेशे द्विजः वासं कुर्यात्। अन्यत्र न पवित्रस्थले, न च चाण्डालग्रामसमीपे वसेत्। अज्ञैः, गर्विष्ठैः, चाण्डालैः, चाण्डालवासिभिः च सह न वसेत्। यज्ञकर्म, अध्यापनं, मैथुनं, सहभोजनं—एतानि एकादश दोषाः जातिसंकराख्याः इति कथ्यन्ते। तस्मात् जातिसंकरं सर्वथा परिहरेत्। यत्र भस्मना सीम्ना विभागः क्रियते, तत्र जातिसंकरः न भवति। शाला, स्तम्भः, पन्थाः—एतेन षड्विधं पंक्तिविभागः इति स्मृतम्। अशौचकाले संभाषणं न कुर्यात्, न च कस्यचित् प्राणस्थानम् स्पृशेत्। एवं धर्ममार्गः प्रतिपाद्यते, येन जीवः श्रेयः प्राप्नोति।