कूर्मपुराणम्

ब्राह्मणः यदि साधनानि सन्ति, सः जीर्णानि मलिनानि वा वस्त्राणि न धारयेत्। पादत्राणं पुष्पमालां उपानहः च न युञ्जीत। वामस्कन्धोपरि वस्त्रं न धारयेत्, विकृतवस्त्रं च न धारयेत्। यथायोग्यरूपचिह्नैः शोभितानि, निर्दोषोत्पत्तिवस्त्राणि एव धारयेत्। ब्राह्मणः सदाचारशुद्धिसम्पन्नां भार्यां गृह्णीयात्। सर्वदा निषिद्धवस्तूनि यत्नेन परिहरेत्। त्रिसावणकर्मदिनेभ्यः यथा ब्रह्मचर्यं आचरति, तथा सदा ब्रह्मचर्ये स्थितः स्यात्। गार्हस्थ्यदीक्षितः सदा व्रतानि शौचानि च आचरन् तिष्ठेत्। एषां पालनं न कुर्वन् शीघ्रं भीषणेषु नरकेषु पतति। सः गार्हस्थ्यकर्माणि सन्ध्योपासनां च आचरितुम् अर्हति। देवतानां सदा दर्शनं कुर्यात्, भार्यायाः च हितं साधयेत्। आत्मनः हिताय सदा यत्नं कुर्यात्, सर्वभूतेषु दयां दर्शयन्। वस्त्रवाक्चित्तेषु सदा सौम्यभावेन आचरितव्यम्। एवमाचरणं शीलं अनुवर्तेत, अन्यत् किञ्चिदपि न अनुष्ठेयम्। तेन धर्ममार्गं प्राप्नोति, तं पथि चरन् न पतति। सत्यवक्ता क्रोधजयश्च ब्रह्मसंयोगाय पात्रः भवति। गार्हस्थ्येऽनसूयुः मृदुः दमवान् च मृत्युः अनन्तरं वर्धते। सवितृजप्यपितृकर्मनिष्ठो गृहस्थः विमुक्त्यै सिध्यति। आत्मसंयमी यज्वा देवभक्तश्च ब्रह्मलोके सम्मानं लभते। सः प्रति दिनं भक्त्या प्रयत्नेन देवतानां पूजनं कुर्यात्। गृहस्थः इति कथ्यते, न केवलं गृहेन गृहस्थः भवति। एषा आत्मनिष्ठा विद्या ब्राह्मणस्य लक्षणम्। यथाशक्ति कर्माणि आचर्य, निन्दितानि परिहरेत्। गृहस्थः बन्धनात् विमुक्तः, अत्र अधिकं चिन्तनं न आवश्यकम्। क्षमा इति अन्यजनक्रोधोत्थदोषसहनं उच्यते। दया धर्मस्य साक्षात् साधनं इति मुनयः वदन्ति। या विद्या येन धर्मः वर्धते, तां विद्याम् एव विद्धि। धर्मत्यागः न विद्या इति मन्यते। सत्यं तु यथार्थवचनं इति पण्डिताः वदन्ति। अक्षरं आत्मानं विद्धि, येन प्राप्ते न शोच्यते। साक्षात् स महान् देवः सा एव विद्या उच्यते। महायज्ञनिष्ठः ब्राह्मणः तदनुत्तमं पदं प्राप्नोति। शरीररहितः रुद्रः न परमपुरुषो भवति। धर्मरहितं कामार्थं मनसा अपि न चिन्तयेत्। धर्मः एव भगवाञ्श्रीः देवः सर्वभूतानां पन्थाः। न वेददेवान् निन्देत, तान् निन्दकानां सहवासं न कुर्यात्। योऽनुशास्ति श्रोतारं वा करोति, सः ब्रह्मलोके पूज्यते। न कदापि दुःखकरं वचनं वदेत्, न च कदापि चौर्यं आचरितव्यम्। परद्रव्यहरणं नरकं प्राप्नोति। पण्डितः अपि अशक्तः सन्, परस्य कारणेन निन्दितं कर्म न परिहरेत्। एवं गार्हस्थ्यधर्मः कुर्वन्, ब्राह्मणः धर्ममार्गे प्रतिष्ठां लभते, आत्मशुद्धिं च प्राप्नोति।