कूर्मपुराणम्

यः संयतः स्यात्, स देहस्य विमोचनपर्यन्तं गुरुमुपसेवेत। सदा ब्रह्मनिष्ठः शान्तचित्तः सततमध्ययनं कुर्यात्। अनुशासनशीलः स भस्मस्नाननिष्ठया नित्यं साधनं समाचरेत्। यत् दिव्यः स्वायम्भुवो मनुः प्रोक्तवान्, तदेव स परमं शुभं निर्मलमवाप्नोति। ततः द्विजोत्तमः स्वाध्यायेनार्थं ज्ञात्वा स्नानं कुर्यात्। व्रतानि कृत्वा, संयतात्मा समर्थश्च स्नानयोग्यः स्यात्। द्वौ यज्ञोपवीती जलेन कुम्भेन च युक्तः स्यात्। सुवर्णकुण्डलधारी वेदाध्यायी, छिन्नकेश-नखः शुचिः च। सुवर्णं विहाय, ब्राह्मणः अरक्तमाल्यं धारयेत्। यदि सामर्थ्यं अस्ति, न जीर्णं न मलिनं वस्त्रं धारयेत्। न पादत्राणं, न माल्यं, न उपानहं धारयेत्। न वामस्कन्धे वस्त्रं धारयेत्, न विकृतं वस्त्रं च। यथायोग्यं चिह्नयुक्तं दोषरहितं वस्त्रं धारयेत्। ब्राह्मणः सदाचारशौचसम्पन्नां भार्यां गृह्णीयात्। सर्वदा निषिद्धं परिहरेत्। त्रिसन्ध्योपनयनाद्यनुष्ठानवद् सदा ब्रह्मचर्यं आचरन् स्यात्। गृहस्थः दीक्षितः सदा व्रतशौचं पालयेत्। यः एवं न आचरति, स शीघ्रं घोरनरके पतति। गृह्यकर्माणि सायंप्रातः पूजनं च आचरितव्यम्। देवतादर्शनं भार्यायाः कल्याणं च साधयेत्। स्वस्य हितं सदा कुर्यात्, सर्वभूतहिते दयां दर्शयन्। वस्त्रवाक्चित्तसमत्वेन सदा आचरेत्। तदेव आचरणं अनुसरेत्, अन्यद् न कदापि सेवेत्। तेन धर्ममार्गमवाप्नोति, तं पालयन् न पतति। सत्यवादी जितक्रोधः ब्रह्मसायुज्याय योग्यः। अनसूयुः मृदुर्मितभाषी गृहस्थः मृत्योरनन्तरं वर्धते। सावित्र्यनुष्ठानपितृयज्ञनिष्ठः गृहस्थः विमुच्यते। संयमी यज्वा देवभक्तः ब्रह्मलोके पूज्यते। स देवतानित्यपूजां श्रद्धया यत्नेन च कुर्यात्। गृहस्थ इति कथ्यते, न तु केवलगृहवासेन गृहस्थः भवति। आत्मनिष्ठा एषा विद्या ब्राह्मणस्य लक्षणम्। यथाशक्ति कर्माणि कुर्यात्, निन्दितानि परिहरेत्। गृहस्थो बन्धनात् विमुच्यते, अत्र विचारः न आवश्यकः। क्षमा इत्युक्तं परदोषसम्भूतक्रोधसहनं। दया धर्मस्य साधनं इति मुनयः प्रतिपादयन्ति। या विद्या धर्मवृद्धिकरि, तामेव विद्याम् आवेदय। धर्मत्यागो न विद्येति मन्यन्ते। यथार्थवादः सत्यं इति पण्डिताः वदन्ति। यदक्षरं तदात्मानं विद्धि, यं प्राप्य न शोचति।