शृणु, धर्मप्रेमिणः! पितृकर्मणि वा नित्यकर्मणि वा, यथाविधि आचमनस्य नियमाः प्रतिपाद्यन्ते। न कदापि वर्षाजलेन, न च स्थित्वा, नोत्क्षिप्तजलेन आचमेत्। न च पादत्राणे उपविश्य, नासने, न जानुना बहिर्भूतं कृत्वा, नान्यथा। न फेनिलेन, न मलिनेन, न परदृष्टेन जलस्य उपयोगः कार्यः। न चाङ्गुलिस्पर्शेन शब्दं कृत्वा, न च चित्तविक्षेपेण आचमेत्। न च कम्पमानहस्तेन, न च बहिर्विविक्तप्रदेशे आचमनं विधेयम्। वैश्यस्त्रीशूद्रस्पृष्टं वा पीतं जलं, स्पर्शमात्रेणापि, न आचमनीयम्। अंगुष्ठतर्जनीमध्यस्थं जलं पितॄणां श्रेष्ठतमं स्मृतम्। अङ्गुल्यग्रगतम् जलं दिव्यम् इति कीर्तितम्, तदेव आर्षं इति निगद्यते। एतद्विज्ञाय, न कश्चित् मोहितः भवति; एष एव पुण्यः क्षेत्रविशेषः। द्विजश्रेष्ठ! शरीरेण, दैवेन, पितृकृत्येन वा, मुखं शुद्धीकर्तुं, अंगुष्ठमूलस्य स्पर्शः कार्यः। अङ्गुष्ठतर्जनीसंयोगेन नासिकायाः उभयपार्श्वयोः स्पर्शः करणीयः। एवं वा, अङ्गुष्ठेन शिरसि स्पर्शः, अथवा उभयपार्श्वयोः अपि स्पर्शः। श्रुतं हि अस्माभिः—एवं स्पर्शे ब्रह्मा, विष्णु, महेशः सन्निहिताः भवन्ति। नेत्रयोः स्पर्शे चन्द्रसूर्यौ तुष्यतः। कर्णयोः स्पर्शे वाय्वग्नी तुष्यतः। शिरसि स्पर्शे सः पुरुषः विशेषतः संतुष्टः भवति। यदि जिह्वया दन्तान् वा दन्तलग्नवस्तूनि स्पृशेत्, तदा अशौच्यम् आप्नोति। भूमौ स्थितं वस्तु पृथिव्यां तुल्यं मन्येत; तद् यथायोग्यं नोपयुञ्जीत। मनुना उक्तम्—फलमूलइक्षुषु दोषः नास्ति। तद्वस्तु भूमौ स्थाप्य, जलं पीत्वा, प्रक्षिपेत्। वस्त्रादिषु विकल्पः अस्ति; तानि स्पृष्ट्वा, तत्रैव जलं पीत्वा शुद्धिं कुर्यात्। मूत्रपुरीषोत्सर्गे पश्चात्, यद् हस्तेन वस्तुग्राहणं, तत् न मलिनम्। दिवा मूत्रपुरीषोत्सर्गः कार्यः, रात्रौ तु दक्षिणाभिमुखेन। तस्मिन् काले शिरः आच्छाद्य कार्यं। अग्नौ, श्मशाने, मूत्रपुरीषे वा शौचकर्म न कर्तव्यम्। न च स्थित्वा, न विविक्तदेशे, न पर्वताग्रे। न जीवसमूहे, न छिद्रे, न गच्छन् शौचं कुर्यात्। न क्षेत्रे, न पङ्के, न तीर्थे, न चतुर्मार्गे। न सीढ्यां, न पादत्राणेन, न छत्रेण, न मध्याकाशे। न देवालये, न जलस्थले कदापि। न सूर्याग्निचन्द्राभिमुखं शौचं कुर्यात्। शुद्धजलेन, यथोद्धृतं, शौचं सावधानं कुर्यात्। न मार्गस्थं, न शुष्कदेशस्थं, न परिशिष्टं जलं शौचाय योजयेत्। ततः पूर्वोक्तविधिना जलस्पर्शः कार्यः सदा। शिक्षायामपि नियमाः निर्दिष्टाः। आचार्येण आहूते सन्, आचार्यस्य मुखं पश्यन् पठेत्। आचार्येण “उपविश” इति उक्ते, तस्याभिमुखं उपविशेत्। न कदापि आचार्यस्य पृष्ठतः उपविशेत्, न खादेत्, न तिष्ठेत्। आचार्यस्य दृष्टिपथे न स्वेच्छया उपविशेत्। एवं, धर्मनिष्ठया, आचमनशौचाचार्यसेवायाः नियमाः प्रतिपादिताः, येन जीवनं शुद्धं, पवित्रं, चिरस्थायी च भवेत्।