कूर्मपुराणम्

तत्र ब्रह्मचारी प्रथमं तान्न गृहात् याचेत येन तेन न अवमान्यते। याचनं हि विधेयम्, पतितादिभ्यः तु न कर्तव्यम्। स यत्नेन शुचिना च प्रतिदिनं गृहात् गृहं याच्ञां कृत्वा अन्नं सञ्चिनोति। यदि तत्र असफलः स्यात्, तदा पूर्वं याचितानि गृहाणि क्रमशः परिहरेत्। याचमानः वाक्संयमं कृत्वा, सर्वदिक् न पश्यन्, सदा एकचित्तः भवेत्। यत्नेन, निगृहीतवाक्, अविकसितचित्तः सदा भोजनं कुर्यात्। यथा व्रतीनां भिक्षया जीविका उपवासेन तुल्यं स्मृता, तथा सदा संतुष्टः भूत्वा, दृष्ट्वा हृष्टः, प्रसन्नः, अनुमोदनं च कुर्यात्। तस्मात् अशुद्धं लोकविगर्हितं च सर्वथा परिहरेत्। नित्यं उत्तराभिमुखः न भोज्यः, एष धर्मः सनातनः। शुचौ स्थले उपविष्टः, भोजनानन्तरं द्वौ वारौ मुखं प्रक्षालयेत्। ओष्ठौ मुखं च स्पृष्ट्वा, वसनं नवं धारयित्वा, अध्ययनारम्भे, कासे, श्वासे वा, द्विसंध्ययोः अपि, प्रक्षालितस्यापि पुनः प्रक्षालनं विधेयम्। अश्रुपाते, रक्तस्रावे च, निद्रानन्तरं, अन्येषु चापि कालेषु, एकवारं वा पुनः पुनः वा प्रक्षालयेत्। स्त्रीस्पर्शे, आत्मनः स्पर्शे, अधरवस्त्रधारणे, केशस्पर्शे, अशुद्धवस्त्रधारणे च, शौचकामनया सदा पूर्वोक्तदिशाभिमुखः उपविशत् प्रक्षालयेत्। पादप्रक्षालनं विना, मुखप्रक्षालनात् अपि अशौच्यं तिष्ठति। वृष्टिजलैः, स्थित्वा, उद्धृतजलेन, पादत्राणे, आसने वा, जानुप्रान्ते, अशुद्धजलेन, परदृष्टजलेन, हस्तक्लेशेन, विक्षिप्तचित्तेन, कम्पितहस्तेन, मर्यादाबाह्ये, वैश्यस्त्रीशूद्रसंस्पृष्टजलेन वा प्रक्षालनं न कर्तव्यम्। अङ्गुष्ठतर्जनीमध्ये स्थितं जलं पितृभ्यः श्रेष्ठं स्मृतम्। अङ्गुल्यग्रस्थं जलं दिव्यम्, आर्यं च प्रोच्यते। एतद्विज्ञाय, न मोहं गच्छति; एष एव पुण्यतीर्थः। देहजेन, दैवेन, पितृप्रदत्तेन वा, अङ्गुष्ठमूलस्पर्शेन मुखं शुद्धयेत्। अङ्गुष्ठतर्जन्योर्योगेन नासिकयोः स्पर्शं कुर्यात्। अथवा अङ्गुष्ठेन शिरसि वा उभयोः स्पर्शं कुर्यात्। एवं ब्रह्मा, विष्णु, महेशः तत्र सन्निधिं यान्ति इति श्रुतम्। नेत्रयोः स्पर्शे चन्द्रसूर्यौ तुष्यतः; कर्णयोः स्पर्शे वाय्वग्नी तुष्यतः। शिरोमूर्ध्नि स्पर्शे सः पुरुषः परमं सन्तोषं लभते। यदि जिह्वया दन्तान् वा दन्तलग्नवस्तूनि स्पृशेत्, अपवित्रः भवति। भूमौ स्थितानि वस्तूनि भूमिसमानीति मन्येत; तानि अयुक्त्या न सेवेत। फलेषु, मूल्येषु, इक्षुषु च दोषः नास्ति, इति मनुः व्याहरति। एवं स धर्मज्ञः ब्रह्मचारी, प्रतिदिनं यथाविधि भिक्षाटनं, भोजनं, प्रक्षालनं च कुर्वन्, शौचं नियमं च पालयन्, आत्मानं शुद्धयन्, देवपितृऋषिप्रीतिं च लभते।