कूर्मपुराणम्

वामदेवः महायोगी साक्षात् रुद्र एव पिनाकधारीति स्मर्यते। स एव परमं शिक्षां अर्जुनाय प्रत्यक्षं दत्तवान्। ततो मम गिरिशे भक्तिः विशेषतया दृढा जाता। अतः भूताधिपं गिरिशं स्थाणुं देवदेवम् त्रिशूलिनं शरणं व्रजेत। यूयं सर्वे स्वैः भार्यापुत्रैः सह शिवं शरणं याथ। महादेवं गोपतिं भस्माङ्गरागं पूजयध्वम्। ते स्थाणुं नित्यं सत्यवत्याः पुत्रं व्यासं च प्रणेमुः। ते हृषीकेशं जगतां नाथं प्रत्यक्षं प्रणेमुः। तदा सा भक्तिरुत्पन्ना या देवानामपि दुर्लभा। येन मोक्षकामैः भगवतः प्रभोः पूजनं क्रियते। एवं लोकारक्षणं धर्मसमाहारश्च—एतद् पूर्वं मुनिभिः शक्रेण च अमृतमन्थने पृष्टम्। कृष्णः समाहितचित्तः मुनिभिः उक्तं वचनं व्याहरत्। सनत्कुमारैः श्रेष्ठैः ऋषिभिश्च सर्वपापैः विमुच्यते। यः एतत् अर्थं चिन्तयति, सः परमां गतिं प्राप्नोति। सर्वपापविमुक्तः सः ब्रह्मलोकस्य पूज्यः भवति। एषा कथा विशेषतः ब्राह्मणैः सदा श्रोतव्या मननीयाश्च। ब्राह्मणानां कर्ममार्गः श्रेष्ठं फलम् ददाति। पूर्वं मनुः प्रजापतिः शृण्वतां मुनीनां समक्षं प्रोवाच। यूयं समाहितचित्ताः, मम वाक्यं शृणुध्वम्। अष्टमे गर्भमासे वा अष्टमे वर्षे वा, स्वसूत्रे निर्दिष्टेन विधिना—भिक्षया जीवन्तः, आचार्यभक्ताः, आचार्यस्य मुखदर्शनशीलाः स्युः। ब्राह्मणानां त्रैसूत्रं वा वस्त्रं च निर्दिष्टम्। अन्यथा कृतं कर्म कुत्सितं भवति। शुद्धं निर्मलं उत्कृष्टं वस्त्रं धारयेत्। तस्याभावे गोचर्म वा रुरुचर्म वा धारयेत्। यज्ञोपवीतं सदा वामस्कन्धे दक्षिणबाहुं च धारयेत्, शौचकाले ग्रीवायामेव। दक्षिणस्कन्धे वामबाहुं च धारयन् ‘प्राचीना-वितम्’ इति कथ्यते, पितृकर्मणि तदुपयुज्यते। वेदाध्ययने, भोजने, ब्राह्मणसन्निधौ च वामस्कन्धे एव यज्ञोपवीतं धारयेत्। नियतविधिना यज्ञोपवीतं सदा धारयेत्, एष धर्मः सनातनः। मुञ्जाभावे कुशेन एकत्रि-कग्रन्थिना यज्ञोपवीतं कुर्यात्। यद्वा यज्ञार्हवृक्षकाष्ठेन, मृदुना निर्मलेन वा कुर्यात्। यः कामलुब्धभयस्मृत्या यज्ञोपवीतं त्यजति, धर्मात् पतति। स्नानानन्तरं देवर्षिपितृगणान् तर्पयेत्। वृद्धानां नमस्कारः धर्मानुसारं सदा आचरितव्यः। दीर्घायुषः आरोग्यार्थं आलस्यादीन् परित्यजेत्। नामान्ते ‘अ’ उच्चारणीयम्, आद्याक्षरं दीर्घीकर्तव्यम्। यो विदुषा अभिवादितो न भवति, स शूद्रसमः। दक्षिणहस्तेन दक्षिणं, वामहस्तेन वामं स्पृशेत्। यस्मात् विद्या लब्धा तं प्रथमतः अभिवादयेत्। एवं कथेयं शास्त्रस्य परमं रहस्यं सनातनधर्मस्य महिमानं च, यः श्रद्धया शृणोति, सः परमं पदं प्राप्नोति।