कूर्मपुराणम्

योगिनः सर्वं सन्न्यस्य परमं देहम् आप्नुवन्। तैः महेशस्य या ज्ञानम् संसारनाशिनी सा साक्षात् लब्धा। तत् ज्ञानं, हे महर्षयः, धर्मिष्ठेभ्यः शिष्येभ्यः प्रदेयम् इति निर्दिष्टम्। विशेषतः ब्राह्मणाय दिव्यं ज्ञानं दातव्यम्। ततः नारायणः महायोगी स्वयम् अदृश्यः अभवत्। तेन सह सर्वे भूतानि च तत्त्वानि च स्वस्थानानि प्रतिपेदिरे। स एव सत्यम् व्रताय दिव्यं ज्ञानम् उपदिदेश। ततः प्रजापतिः पुलहः गौतमाय तद् ज्ञानम् दत्तवान्। कपिलः जैगीषव्याय तथा पञ्चशिखाय च तद् उपदिशत्। तस्मात् वाल्मीकिः तत् परमं ज्ञानम् अलभत। वामदेवः महायोगी साक्षात् रुद्रः पिनाकधारी इति कथ्यते। स एव अर्जुनाय एषां परमोपदेशं प्रत्यक्षतः दत्तवान्। ततो मम गिरीशे भक्तिः विशेषतः अभवत्। भूतनाथे, गिरीशे, स्थाणौ, देवदेवेशे, त्रिशूलधारे शरणं गच्छध्वम्। यूयं सर्वे भार्यापुत्रैः सह शिवे शरणं याथ। महादेवं पशुपतिं भस्माङ्गरागिणम् उपासध्वम्। ते स्थाणुं शाश्वतम् तथा सत्यवत्याः पुत्रं व्यासं प्रणेमुः। ते हृषीकेशं जगन्नाथं च प्रत्यक्षं प्रणेमुः। तदा सा भक्तिः उदपद्यत यां देवाः अपि दुर्लभां मन्यन्ते। येन मोक्षमिच्छद्भिः स भगवाँल्लभ्यते। एवं सर्वलोकानां रक्षां धर्मसंभारं च ऋषयः पूर्वं सुरेन्द्रेण च अमृतमन्थने पृष्टवन्तः। कृष्णः समाहितचित्तः तद् ऋषिभिः उक्तं वचनं व्याहरत्। सनत्कुमारैः अग्र्यैः ऋषिभिः च सर्वपापविमुक्तिः लभ्यते। यः एषां अर्थं चिन्तयति, स परमां गतिं आप्नोति। सर्वपापैः विमुक्तः स ब्रह्मलोकस्य पूज्यः भवति। एषः शास्त्रः विशेषतः ब्राह्मणैः सदा श्रोतव्यः, मननीयश्च। ब्राह्मणानां कर्ममार्गः परमफलदः इति श्रूयते। पूर्वं मनुः प्रजापतिः श्रोतृभ्यः ऋषिभ्यः तद् उपदिशत्। यूयं समाहितचित्ताः यथाहं वदामि, शृणुत। अष्टमे मासे गर्भस्य, अथवा अष्टमे वर्षे, स्वीयसूत्रे निर्दिष्टविधिना— भिक्षयान्नं भुञ्जानः, आचार्यसेवायाम् स्थितः, आचार्यस्य मुखं पश्यन्— ब्राह्मणस्य त्रैविध्यं यज्ञोपवीतं वा वस्त्रं च विधानतः विधेयम्। यत् अन्यथा कृतं कर्म, तत् कुत्सितं भवति। शुद्धं, निर्मलं, उत्तमं च वस्त्रं एव धार्यं। तस्य अभावे अजिनं वा रुरुचर्म वा विधानम्। यज्ञोपवीतं सदा वामस्कन्धे निवेश्य दक्षिणबाहुं अधः स्थापयेत्, शोककाले तु ग्रीवायाम् एव धार्यं। दक्षिणस्कन्धे निवेश्य वामबाहुं अधः स्थापयेत्, तदा ‘प्राचीनावीति’ इति कथ्यते, पितृकर्मणि तद् धार्यं। वेदाध्ययने, भोजनकाले, ब्राह्मणानां संनिधौ च वामस्कन्धे एव यज्ञोपवीतं धार्यं। यथाविधि यज्ञोपवीतं सदा धार्यं— एष धर्मः सनातनः।