कूर्मपुराणम्

यदा मनस्यान्यवृत्तिभिः न मिश्रितं भवति, तद् ध्यानेति महर्षिभिः कथ्यते। यत्र चित्तं केवलं विषये स्थिरं भवति, तद् योगस्य परमं साधनं इति निर्दिष्टम्। द्वादशावरणपर्यन्तं ध्यानं समाधिरिति प्रसिद्धम्। सर्वेषु साधनेषु एष योगः परमं साधनं इति उच्यते। दृढं स्थित्वा, पद्मासनं आत्मनः उत्तमं आसनं इति घोषितम्। अर्धासनं योगाभ्यासस्य परमं साधनं इति कथ्यते। दृढं स्थित्वा स्वस्तिकासनं अपि उत्तमं आसनं इति निर्दिष्टम्। यद्यपि वह्निसमीपे, जलमध्ये, वा शुष्कपर्णराशौ योगाभ्यासः क्रियते, तथापि शब्दयुक्तेषु, भययुक्तेषु, वा श्मशानराशिषु, वा वर्तुलकूपेषु योगाभ्यासः न कर्तव्यः। नापि शरीरदुःखेन, दुःखादिभिः वा क्लेशैः अभिभूतः योगाभ्यासः कर्तव्यः। नदीतीरे, पुण्यक्षेत्रे, वा देवालये योगी मम भक्तः योगेन युज्येत। योगी यथावत् एकाग्रचित्तः गुरुणा सह मया च योगेन युज्येत। नासाग्रदृष्टिं स्थिरां कृत्वा, अंशतः विवृताक्षः, योगी स्वात्मनि स्थितं परमेश्वरं चिन्तयेत्। धर्ममूलात् उद्भूतं ज्ञानकाण्डं तेजस्विनं चिन्तयेत्। पद्ममध्ये स्थितं परमं सुवर्णबीजं चिन्तयेत्। अव्यक्तं, ओंकारेण व्यञ्जितं, रश्मिजालपूर्णं चिन्तयेत्। तस्मिन्नेव प्रकाशे आत्मानं अभेदेन स्थापयेत्। तदा सर्वव्यापि भूत्वा, किञ्चित् अपि न चिन्तयेत्। हृदयस्थं परमं पद्मं पूर्वोक्तं चिन्तयित्वा, तस्य मध्ये पञ्चविंशं पुरुषं दीपशिखासदृशं चिन्तयेत्। तत्रैव नित्यं शुभं अक्षरं ओंकारेण प्रकाशितं तत्वं चिन्तयेत्। तस्मिन्नेव परमं तत्वं, आत्मनः शुद्धमूलं, चिन्तयेत्। सर्वतत्त्वानि विशुद्ध्य पुनः ओंकारेण वा अन्यथा, तेनैव ज्ञानजलस्य शरीरं आप्लावयेत्। स्वात्मनि परमं प्रकाशरूपं भगवानं चिन्तयेत्। एष सर्ववेदान्तसारः, शास्त्रेण सर्वाश्रमातीतः इति घोषितः। द्विजानां वेदाध्यायिनां भक्तायै एष उपदिष्टः। तुष्टिः, सत्यता, श्रद्धा—एते विशेषतः नियमाङ्गानि। अतः स्वगुणसम्पन्नः मम नियमं धारयितुं योग्यः। अस्य योगेन अनेकाः विशुद्धाः मम स्थितिं प्राप्ताः। अतः ज्ञानयोगेन मां परमेश्वरं पूजयेत्। बुद्धियुक्तचित्तः, शुद्धहृदयः सदा मां पूजयेत्। स मम योगं प्राप्नोति; एष रहस्यं मया उक्तम्। यः सर्वस्वत्यागी अहंकाररहितः मम भक्तः, स मे प्रियः। यः मनः बुद्धिं मयि समर्प्य मम भक्तः, स मे प्रियः। यः हर्षद्वेषभयक्लेशरहितः, स मे प्रियः। यः सर्वकार्यत्यागी, भक्तिमान्, स मे प्रियः। यः मम भक्तः, निराश्रयः, स्थिरचित्तः, स मां प्राप्नोति।