यत्नवन्तः योगिनः अपि मां केवलं न पश्यन्ति। हे मुनिश्रेष्ठ, समाधिः, नियमः, यमः, आसनं च—एतानि साधनानि अष्टाङ्गरूपेण पूर्वं तुभ्यं वर्णितानि। यमाः संक्षेपेण उक्ताः; ते जनानां चित्तशुद्धिं ददाति। आघातं न कृत्वा, दुःखं न जनयन्, अहिंसा इति ऋषिभिः परिगणिता। विधिपूर्वकं यः आघातः क्रियते, स एव अहिंसा इति कथ्यते। सत्यं द्विजैः आचारः सत्यम् वचनं च इति निर्दिष्टम्। अस्तेयं धर्मस्य अनुष्ठानं, चौर्यत्यागेन, इति परिभाषितम्। ब्रह्मचर्यं सर्वत्र मैथुनत्यागरूपेण प्रसिद्धम्। अपरिग्रहः इति कथ्यते; तं यत्नेन आचरितव्यं। नियमाः अपि संक्षेपेण उक्ताः; ते योगसिद्धिं यच्छन्ति। तपः शरीरस्य उत्तमं रूपं इति तपस्विभिः घोषितम्। स्वाध्यायः मनःशुद्धिं जनानां ददाति इति वर्णितम्। वेदार्थविदः अनुक्रमेण भेदान् कथयन्ति। स्वाध्यायः वाचिकः इति, तस्य लक्षणं जपः अपि। जपः विशिष्टः; स वाचिकात् सहस्रगुणं श्रेष्ठः। मनसो जपः सर्वशब्दानां चिन्तनं इति प्रसिद्धम्। तद् संतोषं यः सुखरूपः, ऋषिभिः मनःस्थैर्यं इति कथ्यते। बाह्यशुद्धिः भूम्यां जलेन च स्मृता; आन्तरशुद्धिः मनःशुद्धिः। शिवे अनन्यभक्तिः भगवतोऽर्चनं इति। प्राणः स्वदेहे उत्पन्नः वायुः; तस्य यः नियमनं, स एव नियमः। एषः अभ्यासः द्विविधः—कुम्भकसहितः च, कुम्भकवर्जितः च। मध्यनियमः प्राणस्य उत्तमः; सः षडत्रिंशद् गणनया मीयते। मन्द, मध्य, उत्तम—एतेषु उत्तमात् उत्तमः आनन्दात् उत्पद्यते। योगिनां प्राणनियमस्य लक्षणं एतद् एव। त्रिवारं मन्त्रम् जप्त्वा कुम्भकधारणया, सः प्राणनियमः इति कथ्यते। सर्वशास्त्रेषु एषः योगिनां यत्नेन प्रचार्यते। यः समत्वावस्था स्थिता, सा कुम्भकः इति प्रसिद्धा। नियमः पण्डितैः निग्रहः इति, उत्तमाः इन्द्रियनिग्रहं इति कथयन्ति। एषु स्थलेषु मनःनिबन्धनं धारणा इति। अन्यचिन्ताभिः न मिश्रितं, तद् ध्यानं इति ऋषिभिः ज्ञायते। एकविषये स्थिरा बुद्धिः योगस्य परमं साधनम्। द्वादशप्राणान् पर्यन्तं ध्यानं समाधिः इति कथ्यते। सर्वसाधनानां एषः परमं साधनम्। दृढमासीनः पद्मासनं आत्मनः उत्तमं आसनं इति। अर्धासनं योगाभ्यासस्य श्रेष्ठं साधनम्। दृढमासीनः स्वस्तिकासनं उत्तमं आसनं इति। अग्निसमीपे, जले, शुष्कपर्णराशौ वा योगाभ्यासः कर्तव्यः। न तु शब्दयुक्ते, भययुक्ते, देवगृहराशौ, वामृगच्छिद्रेषु योगाभ्यासः कर्तव्यः। नापि रोगपीडितः, दुःखादिभिः व्यग्रः योगाभ्यासं कुर्यात्।