कूर्मपुराणम्

विवेकिनः ज्ञातुम् अर्हन्ति गुणानां वैचित्र्यं बुद्धिभेदात् उत्पन्नम्। यानि कर्माणि मयि समर्पितानि, तानि बन्धनाय वा मोक्षाय च यान्ति। तानि बन्धनानि, दुःखरूपाणि, आत्मनं संयच्छन्ति, तानि एव पाशाः कथ्यन्ते। मूलप्रकृतिः, या अव्यक्तरूपा, सा मम शक्तिः स्थिता। महत्त्वादि विकाराः, शाश्वतस्य देवदेवस्य अधीनाः सन्ति। तम् परमं आदिपुरुषं विद्वांसः एवम् आहुः। येन जीवः संसारसागरं भीषणं तितीर्षति, स एव एकः, पुण्यः, परमेश्वरः इति कथ्यते। मूलम्, मायाख्यं, तस्मात् अयं जगत् उत्पन्नम्। ततः सूक्ष्मभूतानि, महाभूतानि, इन्द्रियाणि च जातानि। तस्मिन्नेव महाब्रह्मा मम शक्त्या संवर्धितः जातः। मम मायया मोहिताः, ते पितरं मां न पश्यन्ति। तेषां मायैव परं कारणम्; ते केवलं मां पितरं जानन्ति। यः दृढः, स सर्वेषु लोकेषु मोहम् न प्राप्नोति। अहं एव ओंकाररूपः, ब्रह्मा, प्रजापति, च ईश्वरः। यः नश्यति वस्तुषु अक्षरं पश्यति, स एव यथार्थदर्शी। स आत्मनात्मना न हिंसति, तेन परमं पदं प्राप्नोति। यः प्रधानस्य कार्यं वेद, स परमं ब्रह्म प्राप्नोति। महेशस्य षडङ्गानि घोषितानि। बन्धनं च तदुपयोगः तेन एव उक्तम्। महेशः पुरुषः, सत्यमूर्तिः। स एव बीजम्, जगत्, एको देवः। वेदविदः तम् महादेवम् आहुः। स बुद्धिमान्, बुद्धिमतां अपि परः स्थितः। ते प्रष्टुम् इच्छन्ति—कथं त्वं महादेवः विश्वरूपः अस्ति? अत्र कारणं मायैव, सा च आत्मन्य् अधिष्ठिता। तस्य कारणस्य प्रभावात्, इदं व्यक्तं जगत् अव्यक्तात् उत्पन्नम्। अहं एव परमं ब्रह्म; यथार्थतः मत्तोऽन्यत् किञ्चिद् नास्ति। एषा एकत्व-विविधत्वस्य दृष्टान्तः घोषितः। द्विजोत्तम, तद् अकारणम् उच्यते; आत्मनि दोषः नास्ति। तस्मिन् दिव्ये, अव्यक्ते, नित्ये, एके, तेजस्वी अस्ति। मया संयोगेन एव, शाश्वतं, अनादि, अनन्तं पदं लभ्यते। तद् न आदिः, न मध्ये, सति, अज्ञानेन संबद्धम्। तदक्षरं परमं ज्योतिः विष्णोः परमं धाम। तदेव सर्वं जगत्; तद् ज्ञात्वा मोक्षः लभ्यते। ब्रह्मानन्दं ज्ञात्वा, विद्वान् किञ्चिद् न भयते। ब्रह्मरूपः सदा हृष्टः भवति। ब्रह्मरूपः आत्मनि रमते। तत्र गत्वा, पुनः न प्रतिनिवर्तते। तद् तेजस्वि, विशुद्धम्, व्योमवत् धाम— इति कथा।