कूर्मपुराणम्

शृणु, हे मुने, मम तेजस्वरूपस्यैवेदं सर्वं विभूतिरूपेण प्रकटितमस्ति। तेषु सर्वेषु अहमेव प्रभुः, येन प्राज्ञैः पशुपतिरिति स्मर्ये। वेदविदोऽपि मां केवलं प्राणिनां मोक्षदातारं वदन्ति। मत्तः परं नास्त्यन्यः, अहमेव परमात्मा, अक्षरः प्रजापतिः। एते पशुपतेर्बन्धाः, येन भूतानि बाध्यन्ते, इमे च क्लेशाः। अष्टौ प्रकृतयः प्रथमान्यः, तथा अन्याश्च विकाराः सन्ति। गुदं, उपस्थं, उभे करौ, उभे च चरणौ, वाणी च दशमी परिगण्यते। एते त्रयोविंशतिः प्रकृतेः प्रधानतत्त्वानि कथ्यन्ते। यः कारणं अनाद्यन्तमध्यम्, स जगतः परं कारणम्। एषां सम्यगवस्था या, सा 'अव्यक्ता' प्रथमा प्रकृतिः विज्ञायते। गुणभेदः चित्तभेदात् जायते इति मनीषिणः विदुः। यानि कर्माणि मयि अर्पितानि, तानि बन्धनाय वा मोक्षाय वा भवन्ति। ये बन्धाः क्लेशरूपाः, आत्मनं बध्नन्ति इति कथ्यन्ते। या प्रकृतिः मूलरूपा, सा मयि एव स्थितशक्तिः अव्यक्ता। महत्तत्त्वादीनि विकाराः शाश्वतस्य देवेशस्य सन्ति। तं परमं पुरुषं प्राचीनं विद्वांसः प्राहुः। येन जीवः संसारस्य घोरं सागरं तरति, स एवैकः पुण्यात्मा परमेश्वरः कथ्यते। या माया मूलं, तस्मादिदं जगत् उत्पन्नम्। तस्मात् सूक्ष्मभूतानि, स्थूलभूतानि, इन्द्रियाणि च जातानि। तत्रैव महाब्रह्मा मम शक्त्या समन्वितः जातः। मम मायया मोहिताः, ते मां पितरं न पश्यन्ति। तेषां माया परं कारणम्; ते केवलं मां पितरं विदुः। यः दृढनिश्चयः, स सर्वेषु लोकेषु न मोहं आप्नोति। अहमेव प्रभुः, ओंकाररूपधारी, ब्रह्मा च प्रजापतिश्च। यो नश्वराणां मध्ये अक्षरं पश्यति, स एव पश्यति। आत्मना आत्मानं न हिंस्यात्, स परां गतिं लभते। यः प्रधानस्य प्रवृत्तिं वेत्ति, स परब्रह्म प्राप्नोति। महेशस्य षडङ्गानि उच्यन्ते, बन्धश्च तस्य प्रवृत्तिश्च। महेशः पुरुषः सत्यमयः कथ्यते। स एव बीजं, जगत्, एक एव देवः। वेदविदः तं महादेवमिति वदन्ति। स विद्वानपि, विदुषः अपि परं स्थितः। ततः शिष्या ऊचुः— कथं त्वं, हे महादेव, विश्वरूपः असि? अत्र कारणं माया, सा चात्मनि अधिष्ठिता। तस्याः कारणात्, इदं व्यक्तं जगत् अव्यक्तात् अभवत्। अहमेव परब्रह्म, मत्तः अन्यत् किञ्चिदपि नास्ति। एषा एकत्व-बहुत्वयोः दृष्टान्तः उच्यते। हे द्विज, एतत् कारणरहितमिति; आत्मनि दोषोऽपि नास्ति इति कथ्यते। एवं, हे मुनिवर, मम तेजोमयस्वरूपस्यैवेदं सर्वं, मत्तः सर्वं प्रवर्तते, मय्येव लीयते, अहमेव एकः परमेश्वरः, नान्यः कश्चन।