कूर्मपुराणम्

यक्षराक्षसपिशाचाः स्वयम्भुवः नियमेन प्रतिष्ठिताः सन्ति। ऋतवः पक्षमासाश्च प्रजापतेः विधिना संस्थिताः। परं च परभागाः कालविभागाश्च तथैवोत्तमाः, एते सर्वे परमात्मनः आज्ञया एव सन्ति। सर्वाणि चाण्डांसि स्वयम्भुवैव स्थितानि, तानि च सर्वतः भूतगणैः सहितानि उत्पन्नानि। सर्वे ते परमात्मनः आदेशं सदा पालयन्ति। प्रकृतिः प्रजासर्गस्य मूलरूपा मम एव नियोगेन प्रवर्तते। माया अपि सदा विक्रियमानाऽस्ति, सा अपि भगवतः आदेशात् एव कर्म करोति। अयं आत्मा अपि सदा ईश्वरनियमनुसारं स्थितः। ज्ञानमपि महेशस्याज्ञया एव नियन्त्र्यते। मया एव सर्वमिदं सञ्चालितं, मय्येव च सर्वमिदं लीयते। परमात्मा परं ब्रह्म—मत्तोऽन्यन्न किञ्चिद् विज्ञायते। एवं यो वेत्ति, स जन्मसंसारबन्धनात् विमुक्तो भवति। यस्य ज्ञानात् पुरुषः मुक्तो भवति, पुनः संसारपातनं न प्राप्नोति, स एव मम परमं धाम—नित्यं, आनन्दमयं, निरवच्छिन्नं च। अहमेव सः पुरातनः अव्ययः भगवाञ्छ्रीहरिः मायाधिपः। आदित्येषु विष्णुरहं, वसुषु पावकः। गजेन्द्रेषु ऐरावतः, शस्त्रधारिणां मध्ये रामः। तक्षुषु विश्वकर्मा, सुरारिवर्गे प्रह्लादः। वीर्यवतां मध्ये वीरभद्रः, सिद्धेषु कपिलमुनिः। शस्त्रेषु वज्रः, व्रतेषु सत्यं। आश्रमेषु गार्हस्थ्यः, ईश्वराणां मध्ये महेश्वरः। यक्षेषु कुबेरः, गणनायकानां मध्ये वीरकः। बलवतां मध्ये वायुः, द्वीपानां पुष्करः। वेदेषु सामवेदः, यजुषां शतरुद्रीयः। स्तोत्रेषु पुरुषसूक्तम्, साम्नां ज्येष्ठसाम। देशेषु ब्रह्मावर्तः, क्षेत्रेषु अविमुक्तकः। भूतेषु आकाशः, प्राणिषु मृत्युः। मार्गेषु मोक्षः, श्रेष्ठेषु परमेश्वरः। एतत् सर्वं मम तेजस्वरूपस्य प्रकाश एव। एतेषां मध्ये अहमेव प्रभुः, मुनिभिः स्मर्यः पशुपतिः। वेदविदः मामेव भूतानां मोक्तारं वदन्ति। मत्तः परं परमात्मानं, अव्ययं भूताधिपतिं नास्ति। एते पशुपतेर्बन्धनानि, येन भूतानि बद्धानि सन्ति। एता अष्टौ प्रकृतयः, तथा अन्याः विकाराः। गुदं, उपस्थं, करद्वयं, पादद्वयं, वाक् च दशम्यभिधीयते। एते त्रयोविंशतिः प्रकृत्याः मुख्यतत्त्वानि। अनाद्यनन्तमध्यान्तकारणं, जगतः परं कारणम्। एषां सम्यगवस्थानं ‘अव्यक्तं’ नाम, या आद्याप्रकृतिः इति प्रसिद्धा। एवं भगवतः आदेशेन सर्वं जगत् प्रवर्तते, तस्यैव तेजोविभूतयः सर्वत्र प्रकटन्ते, स एव सर्वकारणं, स एव मोक्षदः, स एव परमात्मा।