कूर्मपुराणम्

यः तत्त्वविचारिणां द्वारा जीवः, अन्तरात्मा इति कथ्यते, स ज्ञानस्वरूपः अस्ति। तस्य उपकरणं मनः भवति। प्रकृतिसंयोगेन अज्ञानं, कालप्रवाहेन, उत्पन्नम्। सर्वे कालस्य वशे स्थिताः; कालः कस्यापि वशे न भवति। प्रभुः प्राणः सर्वज्ञः परमपुरुषः इति कथ्यते। मनसः अहंकारः उत्पद्यते; अहंकारात् महत्तत्त्वं परं। पुरुषात् प्रभुः प्राणः उत्पन्नः; तस्मात् अयं समस्तं जगत् प्रवर्तते। मत्समानः अन्यः कश्चन नास्ति; माम् ज्ञात्वा मोक्षः लभ्यते। मम एव, अव्यक्तस्य, आकाशस्वरूपस्य, महेश्वरस्य, अन्यः कश्चन नास्ति। मायाधिपः, मायामयः प्रभुः, कालसंयुक्तः अस्ति। अनन्तात्मा एव वेदविधिना एतत् नियोजयति। यस्य देवदेवस्य महात्म्येन इदं जगत् सञ्चलितम्, स पुरुषैः केवलं परमभक्त्या ज्ञायते। सर्वसाक्षिणं मां जगत् न जानाति, नापि महर्षयः। स आत्मा, स्रष्टा, नियन्ता, कालः, अग्निः, सर्वदिशंमुखः। ब्रह्मा, मनवः, इन्द्रः, अन्ये च प्रख्यातवीर्याः। ब्राह्मणाः विविधैः वैदिकयज्ञैः अग्निं उपासते। योगिनः प्रभुं, भूताधिपं, परमेश्वरं ध्यानयन्ति। सर्वदेवताशरीरभूतः, सर्वात्मा, सर्ववस्तुषु स्थितः, अहम्। ये भक्त्या मां उपासते, तेषु अहं सदा सन्निकृष्टः। तेषां तद् स्थानं — आनन्दं, परमपदं — ददामि। ये भक्ताः कालसंयुक्ताः मयि एकीकृताः, ते मुक्ताः भवन्ति। प्रारम्भे उक्तम् — मम भक्तः न विनश्यति। यः तं भक्त्या उपासते, स सदा मां उपासते। यः संयमेन मां ददाति, स मम प्रियभक्तः इति मया गण्यते। सर्ववेदाः, आत्मनः उत्पन्नाः, स्थाप्य दत्ताः; अहं धर्मस्य रक्षकः, वेदद्वेषिणां विनाशकः। अहं संसारस्य कारणं, परन्तु संसारेन अस्पृष्टः। अहं मायाधिपः; मम विशेषशक्ति मायैव, या लोकान् मोहयति। योगिनां हृदये स्थित्वा, तया मायया अहं मोहं नाशयामि। अहं सर्वस्य अधिष्ठानं, अमृतस्य निकेतनं च। मम आत्मस्वरूपेण स्थित्वा ब्रह्मरूपः भूत्वा, अहं नारायणः, अनन्तः, विश्वेश्वरः, सर्वसृष्टिं व्याप्य तिष्ठामि। मम तामसशक्ति कालरूपेण रुद्रः इति प्रसिद्धा। केचित् भक्तियोगेन, अन्ये कर्मयोगेन माम् प्राप्नुवन्ति। यः मां सदा ज्ञानयोगेन उपासते, अन्यथा न, स अपि माम् अवश्यम् प्राप्नोति, पुनः न प्रतिनिवर्तते। एतद् विश्वं केवलं मयि स्थितम्; मया जगत् सञ्चालितम्। अहं समस्तं जगत् प्रेरयामि; यः एतद् जानाति, स अमृतः भवति। कालः एव भगवद्रूपेण, योगमहेश्वरः, साक्षात् कार्यं करोति।