कूर्मपुराणम्

भगवतः कृपया तेन प्रभुणा व्यासः वेदानां व्यवस्थापकः कृतः। तेन महर्षिणा पैलः चतुर्थः नियुक्तः, अहं पञ्चमः नियुक्तः च। यजुर्वेदस्य अध्यापकः वैशम्पायनः कृतः। इतिहासपुराणपाठनाय माम् नियुक्तवान्। यस्मिन् चतुर्विधं यज्ञपुरोहितत्वं उत्पन्नं, तेनैव यज्ञः कृतः। सः सामसु उद्गातृत्वं स्थापितवान्, अथर्वसु ब्रह्मत्वं च। यजुर्वेदे यजुः मन्त्राः, सामवेदे सामगीतिः नियुक्तः। यजुर्वेदः शतधा विभक्तः, अथर्ववेदः नवधा विभक्तः। एवं एकः चतुर्विधः वेदः प्राचीनकालात् अस्ति। श्रीमान् अनादि वासुदेवः वेदस्य ज्ञाता च ज्ञेयः च। एषः परं ब्रह्म, परमज्योतिः, परमसुखम्। वेदनिष्ठः ऋषिः वेदेन ज्ञेयम् वेदं जानाति। स एव वेदः, स एव ज्ञेयः; तं आश्रित्य मोक्षः लभ्यते। महर्षिः पाराशरात्मजः वेदातिरिक्तं अपि जानाति। धर्मज्ञाः, अधुना महादेवस्य कलियुगे अवतारान् श्रृणुत। वैवस्वतकाले ब्राह्मणहिताय नाम्ना सः अभवत्। तस्य शिष्याः शिखाधारिणः अपरिमिततेजसा विराजमानाः। ते चत्वारः महात्मानः ब्राह्मणाः वेदविशारदाः। सप्तमे लोकाक्षिरथः योगिनां प्रभुः, जैगीषव्यः च। दशमे भृगुः, तस्मात् उग्रः, यो परमः मन्यते। चतुर्दशे गौतमः वेदाध्यक्षः, ततोऽपि परे। क्रमशः जटामाली, अट्टहासः, दारुकः, लाङ्गली। सहेष्णुः, सोमशर्मा, अन्ते नकुलीशः प्रभुः। पुण्ये कायावतारे देवेन्द्रः नकुलीश्वरः। तेषां अन्ये शिष्याः प्रसिद्धाः ऋषयः अभवन्। तेषां योगिनां योगविदां अनुक्रमे वक्ष्यामि। विकेशः, विशोकः, विशापः, शापनाशनः। सना, सनातनः, मुकारः, सनन्दनः। सुधामा, विरजा, शङ्खपात्रजः। कपिलः, आसुरी, वोढुः, पञ्चशिखः ऋषिः। बलबन्धुः, निरामित्रः, केतुशृङ्गः, तपोधनः। सर्वज्ञः, समबुद्धिः, साध्यः, सत्यम्। अत्रिः, उग्रः, श्रवणः, श्रविष्टकः। कश्यपः, उशना, च्यवनः, बृहस्पतिः। वाचश्रवसः, सुपिकः, श्यवाश्वः, सपथीश्वरः। सुमन्तुः, वार्चरी विद्वान्, कबन्धः, कुशिकन्धरः। भल्लपिः, मधुपिङ्गः, श्वेतकेतुः, तपोनिधिः तपस्वी। शालिहोत्रः, अग्निवेश्यः, युवनाश्वः, शरद्वसुः। उलूकः, विद्युतः, शद्वलः, अश्वलायनः। एवं महर्षिणां, योगिनां, वेदविदां, शिष्याणां च महिमा भगवत्कृपया प्रकटितः।