कूर्मपुराणम्

मोहिताः शक्रसहिताः ते देवाः श्रीं प्रति इदं वचनम् ऊचुः। “का एषा विशाललोचना देवी? यथार्थं वद, त्वां पृच्छामः।” ततः निष्पापाः नारदादयः देव्या रूपं निरीक्ष्य वाक्यम् ऊचुः—“एषा मम प्रिया, अनन्तमाया, या इयं जगत् मोहितवती अस्ति। अहं एव मोहयामि, श्रेष्ठद्विज, अहं एव सृजामि च, ग्रसामि च। आत्मानं ज्ञात्वा विवेकेन एतां विशालां मायां तरन्ति। ब्रह्मा, ईशानः, अन्ये च ये देवाः, तेषां सर्वशक्तयः मम एव अधीनाः। पूर्वमेव शुभकाले मत्तः पद्मवासिनी लक्ष्मीः उत्पन्ना। सा मोहिनी, कोटिसूर्यसमप्रभा, सर्वाणि भूतानि मोहयति। एषा माया अवश्यं जेतव्या, तथा अन्ये अपि देहिनः पृथिव्याम्। का वा एतां दुष्प्राप्यां देवकृतां मायां तरितुं शक्नुयात्? द्विजश्रेष्ठः कश्चित् इन्द्रद्युम्न इति प्रसिद्धः। सः मदीयात् मुखात् दिव्यां संहिताम् लब्ध्वा ऋषीन् अग्रगण्यान् अनयत्। तान् ऋषीन् मम शक्तौ प्रतिष्ठितान् विज्ञाय, सः केवलं मयि शरणं गतः। सः इन्द्रद्युम्नः इति ख्यातः; त्वं अपि स्वं पूर्वजन्म स्मरसि। मदीयं ज्ञानं प्राप्य, त्वं अन्ते मयि एव प्रविश्यसि। वैवस्वतकल्पे गते, त्वं स्वकर्मार्थम् मयि एव प्रविश्यसि। कालधर्मानुसारं गत्वा, त्वं मया सह श्वेतद्वीपे स्थित्वा भविष्यसि। मम आज्ञया, द्विजश्रेष्ठ, त्वं punar् ब्राह्मणकुले जातः। यत् परं ब्रह्म विख्यातम्, तत् ज्ञानाज्ञानरूपेण गुह्यं तिष्ठति। सः व्रतैः, उपवासैः, नियमैः, सुवर्णदानैः, ब्राह्मणपूजनैः च महादेवं योगिनां हृदये स्थितं पूजितवान्। तस्य विष्णोः उत्पन्नं दिव्यं स्वरूपं महेश्वरः प्रकाशयामास। विभिन्नैः स्तोत्रैः स्तुत्वा, सः अञ्जलिं कृत्वा इदं वचनम् ऊचुः—“सत्यं वद, यथार्थतः वस्तु कथय।” सा देवी स्मितपूर्वकं विष्णुं स्मृत्वा तं प्रियं ब्राह्मणं प्रति प्रोवाच—“अहमेव परा माया, नारायणस्वरूपिणी। मयैव परं ब्रह्म, स एव विष्णुः परः प्रभुः। न ज्ञानयोगेन, न कर्मयोगेन मया तैः प्राप्ये। विज्ञानपूर्वकं अनन्तं सम्पूज्य, मोक्षं प्राप्स्यसि।” सः देवीं प्रणम्य, अञ्जलिं कृत्वा पुनः ऊचुः—“देवि, एतत् ज्ञातुं शक्यते, तत्त्वं वद, परेश्वरि।” सा तं मुनिं उवाच—“नारायणः स्वयमेव तुभ्यं ज्ञानं दास्यति।” सा विष्णुं परात्परं स्मृत्वा तत्रैव अन्तर्धानं प्रपेदे। सः हरिं हृषीकेशं नमस्कृत्य, दुःखहरं पूजितवान्। तदा महायोगी पीतकौशेयवाससम्, विश्वं व्याप्य, प्रादुरभवत्। सः भूतले अञ्जलिं कृत्वा, गरुडध्वजं विष्णुं स्तोतुम् आरभत। “हे कृष्ण, हे विष्णो, हे हृषीकेश, विश्वात्मन् नमः ते। त्वं सृष्टिस्थितिलयकारणं, अनन्तशक्तिसम्पन्नः। नमस्ते पुरुषाय, विश्वरूपाय नमः।” एवं श्रीकूर्मपुराणस्य प्रथमस्कन्धस्य एते श्लोकाः एकस्मिन्नेव प्रवाहेण, भक्तिपूर्वकं, संक्षिप्तेन रूपेण, संकीर्तिताः।