तस्मात् आत्मा, जीवः, पुरुषः च उत्पन्नः, यस्मात् सर्वाणि कर्माणि प्रवर्तन्ते। तस्यैव सन्तानः इन्द्रियाणि, देवाः, सर्वं च जगत्। येन एषः उत्पद्यते, कर्म करोति, भूतानि च तद्-कारणानि च पश्यति। इन्द्रियाणि अग्न्यात्मकानि उच्यन्ते, दश देवाः शुद्धात्माः सन्ति। एषा सूक्ष्मभूतसृष्टिः, तस्मात् भूतात् प्राणिनः उत्पन्नाः। तस्मात् आकाशः उत्पन्नः, शून्यः, शब्दधर्मा च। तस्मात् वायुः अभवत्, यस्य धर्मः स्पर्शः उच्यते। वायोः अग्निः उत्पन्नः, रूपधर्मा उच्यते। तस्मात् आपः अभवन्, रसानां निधानानि। तस्मात् संघातः अभवत्, यस्य धर्मः गन्धः इति। ततः वायुः द्विधर्मा—शब्दः स्पर्शः च—उत्पन्नः। अनन्तरं अग्निः त्रिधर्मा—शब्दः, स्पर्शः, रूपम्—अभवत्। तस्मात् आपः चतुर्धर्मा—रसस्य सारः—उच्यते। तस्मात् पृथिवी पंचधर्मा—स्थूलभूतानां मध्ये—कथ्यते। परस्परं प्रविष्ट्य, तानि एकमेकं पालयन्ति। एकत्र मिलित्वा, तानि पूर्णरूपेण प्राणीन् सृजितुं न शक्नुवन्ति। महत् तत्त्वात् विशेषपर्यन्तं, तानि ब्रह्माण्डं उत्पादयन्ति। विशेषेभ्यः महदण्डः अभवत्, विशालः, आप्सु स्थितः। तस्मिन् आद्याण्डे क्षेत्रज्ञः ब्रह्मा नाम प्रकटितः। सः प्राणिनां आदिसृष्टा ब्रह्मरूपेण प्रादुर्भूतः। सः हिरण्यगर्भः, कपिलः, वेदार्थस्वरूपः, नित्यः इति कथ्यते। तस्य परमात्मनः गर्भजलानि, समुद्राः च आसन्। चन्द्रः, सूर्यः, तारा, ग्रहाः, वायुः च तेन सह आसन्। आपः बहिः अग्निना आवृताः, दशगुणेन बलिना। वायुः आकाशेन आवृतः, आकाशः मूलभूतैः आवृतः। एते लोकाः महात्मनः सन्ति, सर्वतत्त्वात्मना स्थितस्य। ये ईश्वराः, योगगुणयुक्ताः, अन्ये च यथार्थं चिन्तयन्ति—एतैः आवरणैः ब्रह्माण्डः सप्तस्वाभाविकैः आवृतः। एषः सृष्टिकर्तुः परमं रूपम्, वेदवाक्येन घोषितम्। तस्य दिव्यस्य परमात्मनः द्वितीयं शरीरम्। वेदविदः तृतीयं रूपं पुण्यं इति कथयन्ति। सः पुण्यः, चतुर्मुखः, जगत्सृष्टौ प्रवृत्तः। विष्णुः, सर्वेश्वरः, स्वयं सत्त्वगुणं धारयति। रुद्रः, तमोगुणं आश्रित्य, जगत् लयं करोति। सः एकः, द्विविधः, त्रिविधः, पुनः बहुविधः च। स्वलीलया, सः नानारूपाणि, कर्माणि, आकाशानि, नामानि च धारयति। सः सृजति, ग्रसति, विशेषतः सर्वं निरीक्षते। गुणमयः, त्रिकालस्थितः, अतः सः एकः इति कथ्यते। आद्यत्वात्, सः आदिदेवः इति, अजातत्वात् अजः इति स्मृतः। देवेषु, सः महादेवः इति स्मृतः।