कूर्मपुराणम्

तत्र सरिता उत्पद्यते या तत्रस्थैः जनैः पीयते। तस्याः पानात् तत्र जनाः स्वस्थचित्ताः भवन्ति। तस्मात् एव तत्र जाम्बूनदं नाम सुवर्णं जायते, यत् सिद्धानां भूषणाय युक्तम्। हे मुनिश्रेष्ठ, तयोः प्रदेशयोः मध्ये इलावृतं नाम देशं विद्धि। पश्य पश्चिमे वैभ्राजं, उत्तरस्यां दिशि सवितृवनं च। एते चत्वारः सरांसि सदा देवयोग्याः सन्ति। वैकङ्कः, मणिशैलः, ऋक्षवान् च एते पर्वतश्रेष्ठाः। एवं देवैः सृष्टाः एते सिद्धालयाः इति कथ्यन्ते। त्रिकूटः, शिखरः, पतङ्गः, रुचकः च नाम्ना निर्दिष्टाः। समूलः, वसुधारः, कुरवः, सानुमान् च कीर्त्यन्ते। एकशृङ्गः महापर्वतः, गजशैलः, पिशाचकः च। एवं एते दिव्यकर्मणां कीर्तिमन्तः, श्रेष्ठाः, महाबलिनः पर्वताः। शिखिवासः, वैदूर्यः, कपिलः, गन्धमादनः— एते। सुपार्श्वः, सुपक्षः, कङ्कः, कपिलः च। अञ्जनः, मधुमांस्, कुमुदः, मुकुटः च। पारिजातः महापर्वतः, कपिलोदकः च। एते राजर्षयः पर्वताः, सिद्धगन्धर्वसंश्रिताः। शङ्खकूटः, वृषभः, हंसः, नागः चान्यः। मयूरः, कपिलः, महाकपिलः च। मानसस्य उत्तरदिशि केसराचलाः सन्ति। तत्रान्तरं कन्दराः, सरांसि, वनानि च। ते निर्मलाः, शान्तरजसः, सर्वदुःखविवर्जिताः च। मेरोः उपरि देवदेवस्य स्रष्टुः प्रसिद्धं निवासस्थानं अस्ति। तत्र योगिश्रेष्ठैः, ऋषिभिः, उपेन्द्रेण, शंकरेण च पूज्यते। तत्रैव भगवतः सनत्कुमारः सदा पूजां करोति। स योगयुक्तात्मा तत्र तं परं सोमरसं पीत्वा तिष्ठति। तत्र ब्रह्मणः पुरतः दीप्तं निर्मलं च निवासस्थानं विराजते। महर्षिसमूहैः परिवृतं, ब्रह्मविद्भिः सेवितं च। तत्र जगत्पतिः प्रमथगणैः सहितः प्रमथनाथवत् रमते। तत्र सत्यवादिनः तपस्विनः महादेवं पूजयन्ति। स भगवान् पार्वत्याः पूजां भक्त्या स्वीकुरुते। पूर्वदिशि अमरावती नाम नगरी सर्वैः ऐश्वर्यैः युक्ता अस्ति। तत्र सहस्रशः देवाः सहस्राक्षं पूजयन्ति। तद् परमं तेषां निवासस्थानं देवैरपि दुरापम्। तेजोवती नाम नगरी तत्र अस्ति, या दिव्यैः आश्चर्यैः पूर्णा। सा स्वाध्याययाजिनां स्थानं, दैत्यैः दुर्लङ्घ्या च। तत्र संयमनी नाम दिव्या नगरी, सिद्धगन्धर्वैः सेविता। सा सत्यम् आस्थितानां, धर्मिष्ठानां लोकस्य वासभूमिः। तत्र रक्षोवती नाम नगरी, सर्वतः राक्षसैः परिवृता। तत्राधर्मनिष्ठाः, तामसप्रवृत्तयः जनाः गच्छन्ति।