कूर्मपुराणम्

शाश्वतः स नीलकण्ठः वेदविदां मध्ये दीप्तिमान् विराजते। वेदवित् जनाः तं स्थलम् वेदस्वरूपं सूर्यं इति ज्ञातवन्तः। कालस्य अधिपतिः, दिव्यरूपधारी भगवान्, कालस्य नियामकः एव। तेषु सप्त किरणाः, याः ग्रहाणां मूलानि, प्रमुखाः सन्ति। अन्यः किरणः विश्वव्यचा नाम, अपरः पुनः परमः संयद्वसुः इति कथ्यते। सूर्यस्य सुपुम्ना नाम किरणा शीतांशोः तेजः पुष्णाति। हरिकेशः इति किरणा तु नक्षत्राणि पुष्णाति इत्युक्तम्। विश्वव्यचा नाम किरणा शुक्रग्रहं सदा पुष्णाति। सप्तमी सुराट् नाम किरणा शनैश्चरं अपि पुष्णाति। एते किरणाः सदा वृद्धिं यान्ति, वृद्धाः च सदा पोषणं वहन्ति। तेजः-अन्धकारयोः अधिपः सूर्यः एतान् सर्वान् सदा गृह्णाति। चलाचलानि भूतानि, नद्यादिजलानि च, सर्वाणि तेन गृहीतानि। तेषां मध्ये चतुःशतानि स्रोतांसि, प्रत्येकं विचित्ररूपाणि, प्रवहन्ति। सर्वे एते किरणाः 'अमृत' इति कथ्यन्ते, ताः वर्षां जनयन्ति। सर्वाः 'चन्द्र' नाम किरणाः सुवर्णवर्णाः सन्ति। 'शुक्र' नाम किरणाः त्रिविधाः, ताः उष्णतां जनयन्ति। अमृतरूपेण सः त्रिधा सर्वान् देवतान् तर्पयति। शिशिरे हेमन्ते च सः त्रिभिः किरणाभिः हिमं सृजति। चैत्रमासे धाता नाम किरणा, वैशाखे तपनः, श्रावणे विवस्वान्, प्रौष्ठपदे भगः। मार्गशीर्षे मित्रः, पौषे च शाश्वतः विष्णुः। पूषा देवः षट्सहस्रकिरणवान्, सप्तभिस् नाम किरणा अपि तथा। विवस्वान् दशभिः किरणाभिः रक्षति, भगः एकादशभिः। विष्णुः, जगत्कर्ता, षट्सहस्रकिरणवान् विराजते। शिशिरे ताम्रवर्णः, हेमन्ते रक्तः सूर्यः दृश्यते। सः अमृतं, अमरत्वं, त्रिविधगुणांश्च त्रिधा ददाति। अष्टमः गणनायां मङ्गलः, मन्दः, राहुः, केतुः च सन्ति। ते सूर्यं विना स्वेन क्रमणेन भ्रमन्ति। वातः तान् वहति, तस्मात् सः प्रवाहः इति कथ्यते। दश दक्षिणे च वामे च संलग्नाः, अतः चन्द्रः इत्युच्यते। हे ब्राह्मणश्रेष्ठ, क्षयवृद्धी सदा नित्यं निश्चिते। अपरस्य अन्तरं प्रतिदिनं सदा पूर्यते। एकया सुषुम्णा नाम्ना किरणया सूर्यः प्रकाशते। पौर्णमास्यां सः सम्पूर्णः दृश्यते प्रतिदिनं। हे ब्राह्मणाः, तं देवाः पिबन्ति, ते ह्यमृतभोजिनः। अपराह्णे पितृगणाः शेषं भुञ्जते। तद् विशुद्धं, अमृतमयं, पुण्यं रसं चन्द्रः अमृतस्वरूपः। मासस्यान्ते परितृप्तिं प्राप्त्वा पितरः तृप्ताः सन्ति। एवं, नरश्रेष्ठ, सूर्यस्य कारणेन क्षयवृद्धी भवतः। तस्य रथः पद्मयुग्यः सर्वत्र एवम् सञ्चरति।