धातिः च किशः च—एते द्वौ श्रेष्ठौ पुत्रौ अपि तस्यासन्। तस्य एव नाम्ना धातकिखण्डं प्रदेशः प्रसिद्धः। ततः कुसुमोत्तरः, अनन्तरं मोदाकिः, सप्तमः महाद्रुमः। कुमारस्य तृतीयः पुत्रः सुकुमारः अभिधीयते। षष्ठः तु मोदाकः, सप्तमः महाद्रुमः इति कथ्यते। तेषु प्रथमः कुशलः, द्वितीयः रमणीयः। क्रौञ्चद्वीपे तेषां शुभाः प्रदेशाः स्वनामभिः प्रसिद्धाः। षष्ठः अपि प्रभाकरः, सप्तमः कपिलः इति विख्यातः। एते सप्त द्वीपेषु विज्ञेयाः, अन्यः कश्चन न परिगण्यते। वैद्युतः, मानसः, सप्तमः सुप्रभः इति च विख्याताः। आनन्दः, शिवः, क्षेमकः, ध्रुवः इति च अन्ये सन्ति। वर्णाश्रमविभागेन स्वधर्मः एव मोक्षकारणं भवति, द्विजोत्तम। द्विजश्रेष्ठ, अग्नीध्रस्य पुत्राणां नामानि शृणु। रम्यः, हिरण्यवान्, कुरुः, भद्राश्वः, केतुमालः, हलकः इति। स तान् नवसु भागेषु विभाग्य तदनुसारं दत्तवान्। ततः हेमकूटप्रदेशं किम्पुरुषाय दत्तवान्। इलावृतं मेरुमध्ये स्थितं इलावृताय न्यवेदयत्। पितुः द्वारा हिरण्यवते उत्तरप्रदेशः श्वेतः दत्तः। गन्धमादनं केतुमालाय दत्तवान्। संसारदुःखं ज्ञात्वा स वनं गत्वा तपः अकरोत्। तस्मै मरुदेव्यां तपस्विन्यां ऋषभः तेजस्वी पुत्रः जातः। स वने वानप्रस्थाश्रमे नियमानुसारं तपः अकरोत्। ज्ञानयोगेन स पाशुपतभक्तः अभवत्। सुमत्यां प्रभायुक्तायां इन्द्रद्युम्नः अभवत्। तस्य पुत्रः प्रसिद्धः प्रतिहार्त्ता जातः। तस्मात् पृथुः, पृथोः रक्तः, रक्तात् गयः पुत्रः अभवत्। तस्य महाबलवान् बुद्धिमान् पुत्रः जातः। त्वष्टुः त्वष्टा पुत्रः, रजसः विराजः पुत्रः अभवत्। तेषु मुख्यः बलवान् विष्वज्योतिः इति प्रसिद्धः। स धर्मात्मानं महाबाहुं शत्रुनिग्राहकं पुत्रं उत्पादितवान्। प्राचीनकाले तेषां वंशजैः एषा पृथिवी उपभुज्यते स्म। एतानि त्रयाणि लोकानां विस्तारं सम्पूर्णं विस्तरेण ते न शक्यं वर्णयितुम्। जनलोकः, तपोलोकः, सत्यलोकः चाण्डसम्भूताः परिगण्यन्ते। इदानीं भूलोकस्य विस्तारः पुराणे वर्णितः, द्विजोत्तम। भुवर्लोकः अपि सूर्यस्य पथः तुल्य एव। स्वर्लोकः अपि एवं वर्णितः; तत्र वायोः अरणयः सन्ति। तत्र संवहः, विवहः, तेषां उपरि परवहः स्थितः। भूमेः लक्षयोजनद्वयं परं सूर्यस्य पथः स्थितः। तत्रैव नक्षत्रमण्डलं दीप्त्या विराजते। तत्रैव एव बुधग्रहः च, उशनाः च स्थिताः।