कूर्मपुराणम्

एतत् पुण्यं रमणीयं शुद्धिकरं धर्मोत्तमं च। द्विजो यः अत्र एकं अध्यायं पठति, स शुद्धिम् आप्नोति। स जन्मस्मरणं लभते, परमं च स्वर्गं प्राप्य हर्षं अनुभवति। तस्मात्, हे कौरव्य, पुण्यतीर्थेषु स्नानं कुरु, चित्तं च कुडिलं मा कुरु। ऋषिः भूमौ विद्यमानानि तीर्थानि वर्णितवान्। पृष्टः स महर्षिः सर्वं उक्त्वा ततः प्रस्थितवान्। एतत् सर्वपापविमुक्तः रुद्रलोकं गच्छति। ततः, सूत उत्तरेण पृथिव्याः निर्णयं च अन्यानि अपि पृष्टानि। ते त्रैलोक्यस्य मण्डलस्य श्रवणं इच्छन्ति। वनानि, नद्यः, सूर्यस्य ग्रहाणां च स्थितिः अपि। हे सूत, राज्ञां विषये संक्षेपेण वक्तव्यं इति उक्तम्। अनन्तं नमस्कृत्य, तेन धिमता यद् उक्तम्— तस्य दश पुत्राः प्रजापतेः तुल्याः आसन्। मेधा, मेधातिथि, हव्या, सवना अपि तस्य पुत्राः। ते धर्मिष्ठाः, दाननिष्ठाः, सर्वभूतदयालवः। महाभाग्यसम्पन्नाः, पूर्वजन्मस्मरणयुक्ताः, राज्ये मनः न स्थापयामासुः। राजा स्वपुत्रं अग्नीध्रं जम्बूद्वीपस्य अधिपतिं नियुक्तवान्। वपुष्मतं शाल्मलद्वीपस्य अधिपतिं अभिषिक्तवान्। द्युतिमतं क्रौञ्चद्वीपस्य राज्ञं नियुक्तवान्। सवनं पुष्करस्य अधिपतिं, प्रजापतिं च अकुर्वत्। धातिः, किशः—एतौ श्रेष्ठौ पुत्रौ अपि तस्य आसन्। धातक्याः प्रदेशः नाम्ना धातकीखण्डः अपि कथ्यते। कुसुमोत्तरः, ततो मोदाकी, सप्तमः महाद्रुमः। कुमारस्य तृतीयः पुत्रः सुकुमारः इति प्रसिद्धः। षष्ठः मोदाकः, सप्तमः महाद्रुमः। तेषु प्रथमः कुशलः, द्वितीयः रमणीयः। क्रौञ्चद्वीपस्य शुभप्रदेशाः स्वनाम्ना प्रसिद्धाः। षष्ठः प्रभाकारः, सप्तमः कपिलः। एते सप्त द्वीपेषु ज्ञेयाः, अन्यः न गण्यते। वैद्युतः, मानसः, सप्तमः सुप्रभः। आनन्दः, शिवः, क्षेमकः, ध्रुवः अपि। वर्णाश्रमविभागेन स्वधर्मः मोक्षाय नयति, हे द्विजश्रेष्ठ। ततः, हे द्विजश्रेष्ठ, अग्नीध्रस्य पुत्राणां नामानि शृणु। रम्यः, हिरण्वान्, कुरुः, भद्राश्वः, केतुमालः, हलकः। राजा तान नव भागेषु विभज्य दत्तवान्। ततः हेमकूटदेशं किम्पुरुषाय दत्तवान्। इलावृत्तं मेरुमध्ये इलावृत्ताय दत्तवान्। उत्तरं स्वेतप्रदेशं हिरण्वताय दत्तवान्। गन्धमादनं केतुमालाय दत्तवान्। संसारक्लेशं ज्ञात्वा, स वनं गत्वा तपः अकरोत्। एवं पुण्यं, धर्म्यं, तीर्थप्रदं, लोकविज्ञानं च कथितम्।