कूर्मपुराणम्

गङ्गायाः द्वारे, प्रयागे च, यत्र गङ्गा सागरं संप्राप्नोति, तत्र पुण्यतीर्थं प्रतिष्ठितम्। मोक्षकामिनां तु गङ्गायाः पन्था समो नास्ति; सा सर्वोत्तमा मुक्तिदायिनी। शिवस्य कृपायाः पतिता अपि सा शुभदा, सर्वपापहरिणी च स्मृता। द्वापरयुगे कुरुक्षेत्रं श्रेष्ठं, कलियुगे तु गङ्गा सर्वतीर्थेषु परमं स्थानं प्राप्नोति। कलियुगे तु संचितपापक्षयाय अन्यत् किञ्चिदपि नास्ति, यद् गङ्गायाः समं भवेत्। यः तत्र मृत्युम् उपैति, स स्वर्गे जायते, नरकं न पश्यति। माघमासे जनाः गङ्गायाः यमुनायाश्च संगमे प्रयागं यान्ति। प्रयागे माघमासे त्रिदिवसस्नानस्य फलं यदस्ति, तत् शृणु। यः जनः न विकलः, न रोगयुक्तः, पञ्चेन्द्रियसम्पन्नः च, स चन्द्रमा इव राहुग्रस्तात् विमुक्तः, स्वर्गे सहस्त्रसंवत्सराणि पूज्यते। बहूनि भोगानि अनुभूय, पुनः स तस्मिन्पुण्ये स्थाने प्राप्यते। षष्टिसहस्रसंवत्सराणि, षष्टिशतसंवत्सराणि च तत्र स्थायित्वा, पतित्वा, स राजा सुभगे कुले जायते। लक्षसंवत्सराणि स्वर्गे पूज्यते, पुनः बहूनि भोगानि अनुभूय, तस्मिन्पुण्ये स्थाने पुनरागतिः स्यात्। पक्षिणां भुक्तफलमपि शृणु। पतित्वा धर्मिष्ठः राजा भवति। भोगान् अनुभूय, पुनः तस्मिन्पुण्ये स्थाने प्राप्यते। ऋणप्रमोचनाख्यं तीर्थं परमं स्मृतम्; तत्र आदित्यलोकं प्राप्य, नित्यं ऋणमुक्तो भवति। यमुनायाः तटे पुण्यजनाः समागता आसन्। तस्य कीर्तनेन सहस्त्रयोजनदूरादपि पापक्षयः स्यात्। यः तत्र प्राणान् त्यजति, स परमं पदं प्राप्नोति। ये तत्र स्नात्वा मृत्युम् उपयान्ति, ते स्वर्गं यान्ति, पुनर्जन्म न लभन्ते। धर्मराजस्य पुरतः महापापात् विमुच्यते, नात्र संशयः। ऋषयः उक्तवन्तः यानि तीर्थानि प्रयागे प्रतिष्ठितानि। दिवि, भूमौ, व्योमनि च, सर्वाणि गङ्गायाः (जाह्नवी) नाम्ना प्रसिद्धानि। गङ्गायाः तटे स्थितं एतत् सिद्धिक्षेत्रं विद्धि। अश्वत्थेश्वरः सदा तत्र वसति; एतत् तीर्थं, एष तपोवनम्। एतद् मित्रस्य वा शिष्यस्य भक्तस्य कर्णे पठनीयम्। एतत् पुण्यं, रमणीयं, पावनं, धर्म्यम् च। द्विजः यः अत्र एकं अध्यायं पठति, स शुद्धिम् आप्नोति। स जन्मस्मृतिम् लभते, परं स्वर्गे हृष्यति। हे कौरव्य, पुण्येषु तीर्थेषु स्नात्वा, मनः कुटिलं मा कुरु। पृथिव्यां यानि तीर्थानि सन्ति, तानि सर्वाणि स मुनिः वर्णितवान्। पृष्टः स सर्वं उक्त्वा ततः निर्गतः। स सर्वपापात् विमुक्तः, रुद्रलोकं यान्ति। ते सूतम् उत्तरं पृष्टवन्तः पृथिव्याः निर्णयादिकं विषये। वयं तु त्रैलोक्यस्य मण्डलस्य श्रवणं इच्छामः। अरण्यानि, नद्यः, सूर्यग्रहाणां स्थितिः च श्रोतुम् इच्छन्ति।