कूर्मपुराणम्

पूर्वं मया महर्षिभिः सम्यक् कृतं कथनं श्रुतम्। तत्र ये जनाः स्नानं कृत्वा तत्रैव प्रायाणं प्राप्नुवन्ति, ते स्वर्गं यान्ति पुनर्जन्म न लभन्ते। अन्यानि च बहूनि पुण्यस्थानानि तत्र सन्ति, यानि सर्वपापहराणि भवन्ति। अहं संक्षेपेण प्रयागस्य महिमानं कथयामि। सूर्यः सप्ताश्वयुक्तः सदा यमुनां रक्षति। हरिः तं मण्डलं पालयति यं सर्वे देवा नमन्ति। देवाः अपि तद् स्थलमपवित्रं सर्वपापहरं पालयन्ति। यः प्रयागं स्मरति, तस्य सर्वाणि पापानि नश्यन्ति। केवलं तस्य मृदं स्पृष्ट्वा अपि पापमुक्तो भवति। प्रयागं प्रविशन्ति क्षणे एव पापक्षयः स्यात्। पापकृत्यपि जनः परमां गतिं प्राप्नोति। हे राजन्, तथैव तत्र स्नानं कृत्वा स्वर्गे पूज्यते। गङ्गायमुनयोः संगमे प्रयाणं कृत्वा यदि कश्चित् प्रयत्नेन जीवनं त्यजति, सः यथेष्टकामान् प्राप्नोति, इति श्रेष्ठमुनयः वदन्ति। सः शुभलक्षणयुक्तः सुशोभनाभिः स्त्रीभिः सह रमते। यावत् सः स्वजन्म न स्मरति, तावत् स्वर्गे पूज्यते। ततः सः सुवर्णरत्नसम्पन्ने कुलोत्कर्षे जायते। स्वदेशे, वने, विदेशे, वा गृहे यत्र कुत्रापि स्यात्, ब्रह्मलोकं प्राप्नोति, इति मुनिवर्याः वदन्ति। सः तस्मिन्लोके यत्र ऋषयः, मुनयः, सिद्धाश्च निवसन्ति, तत्र गच्छति। तत्रैव ऋषिभिः सह स्वकर्मफलात् रमते। ततः स्वर्गात् पतित्वा जम्बूद्वीपे प्रभुत्वं लभते। सः सत्यम् धर्मं च कर्मणा, मनसा, वाचा च आस्थितः भवति। सुवर्णं वा मुक्ताफलानि वा अन्यानि दानानि अपि यः ददाति, तस्य यात्रा निष्फला भवति यावद् फलं न प्राप्नोति। सर्वदा द्विजातिः सावधानः भवेत्। गौः सुवर्णशृङ्गा, रजतपादा, वस्त्रगात्रा, पयोधरा च यः ददाति, सः रुद्रस्य लोके सहस्रसंवत्सरपर्यन्तं पूज्यते। किन्तु मुनिसंमतानुसारं यथा दृष्टं श्रुतं च, वृषभारोहणं कृत्वा तस्य फलं शृणु। तस्य देहिनः पितरः जलं न लभन्ते। सः ब्राह्मणेभ्यः स्वयमेव सर्वेभ्यश्च दानं दापयेत्। अन्यथा तस्य यात्रा निष्फला स्यात्, प्रथमस्नानं वर्जनीयम्। किन्तु मुनिनिर्देशेन विवाहं कृत्वा, यावत् वित्तं तावत् दत्त्वा, उत्तरकुरून् गत्वा मृत्युम् अतिक्रम्य रमते। सर्वान् लोकान् अतिक्रम्य सः रुद्रस्य लोकं प्राप्नोति। लोकपालाः, सिद्धाः, पितरश्च ये लोकप्रियाः, हरिश्च सः भगवाञ्छ्रीमान् पितृपूर्वकः तत्र निवसति। हे नरशार्दूल, प्रयागः त्रिषु लोकेषु प्रसिद्धः। सः राजसूयाश्वमेधयोः तुल्यं फलं लभते।