कूर्मपुराणम्

स द्विजश्रेष्ठ, सः यत्र यत्र विचरन् अन्नं न लब्धवान्। सर्वेषां विघ्नं करोत्यहम्, येन तेषां सिद्धिः बाध्यते इति सः उक्तवान्। ततः, तस्य स्नेहात्, सा शिवा मानुषरूपं धारयित्वा स्वयम् अभिव्यज्य अभवत्। "ममभ्यादानं गृहाण," इति उक्त्वा शिवा तस्मै अन्नं दत्तवती। "अत्र स्थातुं न युक्तम्; त्वं नित्यं कृतघ्नः," इति तस्य प्रति उक्तवती। तदा, सः नमस्कृत्य उत्तमैः स्तोत्रैः ताम् स्तुत्वा भाषितवान्। "तथास्तु," इति अनुमतिं दत्त्वा देवी तत्रान्तर्दधीत्। तदनन्तरं, सः तस्य स्थलस्य सर्वगुणान् ज्ञात्वा तस्याः समीपे स्थितवान्। तस्मात्, सर्वयत्नेन पुरुषः वाराणस्यां निवसेत्। अथवा शान्तैः द्विजैः पाठयेत्; सः अपि परमं पदं प्राप्नोति। नद्याः तटे देवालयेषु च, भगवतः नाम स्मृत्वा नमस्कृत्य पठेत्; सः परमं लक्ष्यं प्राप्नोति। इदानीं प्रयागस्य महत्त्वं कथय, धर्मज्ञ। हे सूत, सर्वार्थविद्, इदानीं वद। प्रयागस्य महत्त्वं यत्र भगवाञ् ब्रह्मा, पितामहः, तिष्ठति—यथा युधिष्ठिराय उक्तं, तथा तव कथयामि। युधिष्ठिरः, महद् दुःखेन अभिभूतः, मूर्च्छितः अभवत्। सः हस्तिनापुरं प्राप्त्वा राजद्वारे स्थितवान्। तत्र मार्कण्डेयः ऋषिः द्वारे तं द्रष्टुम् इच्छन् प्रतीक्षते। "स्वागतं ते, महाबुद्धे! स्वागतं ते, महर्षे!" इति उक्त्वा, "अद्य मे पितरः तृप्ताः, यतः त्वं, महर्षे, तुष्टः।" युधिष्ठिरः तं ऋषिं सत्कृत्य पूजयामास। "किं विमूढः भवति, विद्वन्? सर्वं ज्ञात्वा आगतः अस्मि।" इति उक्त्वा, "संक्षेपेण वद, केन उपायेन पापात् विमुक्तिः भवति?" इति पृच्छति। "सर्वैः कौर्वैः सह, विविधेषु प्रसङ्गेषु, पापात् विमुक्तिः किम्? तद् वक्तव्यम्।" "प्रयागयात्रा पुरुषाणां परमं; सा पापानि नाशयति। तत्र भगवाञ् ब्रह्मा, स्वयम्भूः, देवैः सह तिष्ठति।" "यत्र मृतस्य गती किम्? स्नानस्य फलम् किम्?" इति पृच्छति। "एतत् त्वया ज्ञातम्; तद् वद। नमः ते।" इति युधिष्ठिरः उक्तवान्। "पूर्वं एतत् महर्षिभिः सम्यक् श्रुतम्।" इति उक्त्वा, "ये तत्र स्नात्वा मृताः, ते स्वर्गं यान्ति, पुनः न जायन्ते।" इति सूतः उक्तवान्। "तत्र अन्यानि तीर्थानि सन्ति, यानि सर्वपापहराणि।" इति उक्त्वा, "प्रयागस्य स्तुतिं संक्षेपेण वक्ष्यामि।" सूर्यः सप्त अश्वैः यमुनां सदा रक्षति। हरिः मण्डलं रक्षति, यः सर्वैः देवैः पूज्यते। देवाः तद् स्थलम् रक्षन्ति, यत् शुभं सर्वपापहरम्। यः प्रयागं स्मरति, तस्य सर्वपापानि नश्यन्ति। केवलं तस्य मृदं स्पृष्ट्वा मनुष्यः पापात् विमुक्तः भवति। यदा मनुष्यः प्रयागं प्रविशति, तस्य पापं तत्क्षणात् नश्यति।