कूर्मपुराणम्

ये ये ब्राह्मणघ्नादिपापानि तेषां शीघ्रं विनश्यन्ति, परमं च स्थानं ते प्राप्नुवन्ति—अत्र किमपि विचारणीयं नास्ति। ते महादेवं प्रभुं मध्यदेशाधिपतिं सम्यगुपासते। ब्राह्मणोऽपि यः तद् विधिं आचरति, स सप्तसन्तानपर्यन्तं कुलं शुद्धिं नयति। यद् फलं मर्त्यः तत्र लभते, तदिह दशगुणं भवति। स चिरकालं तत्र स्थित्वा महादेवं भक्त्या पूजयामास। एवं स्थिते, भगवतः व्यासस्य साक्षात् सन्निधौ, जैमिन्याद्यैः श्रेष्ठैः ऋषिभिः परिवृतः सः पुण्यात्मा व्यासः तत्र निर्ययौ। सः विश्वरूपं तीर्थं, तथैव अनुत्तमं पवित्रं तालतीर्थं च दृष्ट्वा, स्वर्णोलं महातीर्थं, गौरितीर्थं च, धर्माख्यं जम्बुकेश्वरं तीर्थं, नारायणं परं तीर्थं, वायुतीर्थं चानुत्तमं, यमतीर्थं पुण्यप्रदं, शुभं च संवर्तकं तीर्थं, नागतीर्थं, सोमतीर्थं, सूर्यतीर्थं, घटोत्कचं श्रेष्ठतीर्थं, श्रीतीर्थं, पितामहम्, कापिलं, सोमेशं, ब्रह्मतीर्थं चानुत्तमं, तानि सर्वाणि स सपरिकरः सञ्जगाम। तत्रैव काले विष्णुना तद्दिव्यं लिङ्गं स्थापितम्। अहं तद् लिङ्गं आनीतम्—कस्माद् भवता स्थापितम् इति पृष्टम्। तदा उक्तं—"अतः अत्र स्थापितं लिङ्गं भवन्नाम्ना प्रसिद्धं भविष्यति।" ततो गन्धर्वतीर्थं परं, वाह्नेयं श्रेष्ठतीर्थं, चित्राङ्गदेश्वरं पुण्यं, विद्याधरेश्वरं पुण्यं, सारस्वतं, प्रभासं, भद्रकर्णं सरः, हिरण्यगर्भं, गोप्रेक्ष्यं, वृषध्वजतीर्थं, त्रिलोचनं महातीर्थं, लोलार्कं उत्तराख्यं, शुक्रेश्वरं पुण्यप्रदं, आनन्दपुरं परं, इत्यादीनि अनेका तीर्थानि दृष्ट्वा, व्यासः तेषां संख्यां विस्तारतः वर्णयितुं न अशकत्, द्विजश्रेष्ठ। तत्र पाराशर्यः महर्षिः उपवासं कृत्वा, पुनः तं देशं ययौ यत्र शिवः सर्वेश्वरः स्थितः। धर्मात्मा सः शिष्यान् उवाच—"स्वदेशं प्रत्यागच्छत," इति। सः वाराणस्यां नियमेन वासं कृतवान्, भिक्षया जीवन्, शुद्धचित्तः, ब्रह्मचारी च। स भ्रममाणः, द्विजश्रेष्ठ, भिक्षां न लब्धवान्। अहं सर्वेषां विघ्नं करोमि, येन तेषां सिद्धिर्निवार्यते, इति उक्तम्। ततः स्नेहात् सा देवी स्वयमेव मानुषरूपेण प्रकटिता। "मत्तः भिक्षां गृहाण," इति शिवा तस्मै दत्तवती। सा पुनः उक्तवती—"अत्र त्वं न वस; त्वं सदा कृतघ्नः," इति। सः ताम् अर्चयित्वा उत्तमैः स्तोत्रैः प्रणम्य प्राह। "एवं भवतु," इति अनुमत्य अन्तर्हिता सा देवी। ततः सः सर्वतीर्थगुणान् ज्ञात्वा तस्याः समीपे स्थितवान्। अतः पुरुषः यत्नेन वाराणस्यां वासं कुर्यात्। अथवा शान्तद्विजातिषु एतत् पाठयेत्; स अपि परमं पदं प्राप्नोति।