कूर्मपुराणम्

योगविदां वरः स भगवान् तत्र योगिभ्यः तद् परं ज्ञानं प्राकथयत्। ततः ते ब्राह्मणाः तत्रैव लीनाः सञ्जज्ञुः, क्षणेनैव अदृश्यन्त। स भगवान् पैलादिभ्यः मध्यमेशस्य माहात्म्यं व्याजहार। तत्र भगवतः सदा रुद्रैः परिवृतस्य नित्यं रमणीयता वर्तते स्म। एकवर्षपर्यन्तं कृष्णः पशुपतिभक्तैः सदा परिवृतः तत्र स्थितवान्। हरिः पशुपतिव्रतम् आस्थाय, शम्भुं सम्यक् उपास्त। तस्य वचनात् ज्ञानं प्राप्य, ते महेश्वरं साक्षात्कृतवन्तः। तदा भगवान् वरदः कृष्णाय परमं वरं दत्तवान्। तेषां तद् दिव्यं ज्ञानं विश्वव्यापि भविष्यति। मम प्रसादात् द्विजातिभिः त्वं निःसंशयं पूजितो भविष्यसि। ब्रह्महत्या-आदिपापं तेषां शीघ्रं विनश्यति। ते परमं पदं प्राप्नुवन्ति—अत्र चिन्तनाय नास्ति आवश्यकता। ते महादेवं प्रभुं, मध्यमदेशाधिपतिं, उपासते। प्रत्येकः ब्राह्मणः तद् आचरन् सप्तजनानां कुलं शुद्ध्यति। यत् फलं मर्त्यः तत्र लभते, अत्र तद् दशगुणं स्यात्। स चिरकालं तत्रैव महेश्वरं सम्पूज्य स्थितवान्। ततः भगवाञ् व्यासः जैमिन्यादिभिः ऋषिसत्तमैः परिवृतः प्रस्थितवान्। स विश्वरूपं, तद्वत् तीर्‍थमुत्तमं तालतीर्थं च दृष्टवान्। स च स्वर्णोलं तीर्थं महद्, गौरितीर्थं चातुल्यम् अपश्यत्। जम्बुकेश्वराख्यं धर्मनिष्ठं तीर्थं च, नारायणं परमं तीर्थं, वायुतीर्थं चातुल्यम् अपश्यत्। यमतीर्थं पुण्यकरं, सौम्यं संवर्तकं तीर्थं च दृष्टवान्। नागतीर्थं, सोमतीर्थं, सूर्यतीर्थं च सः प्रेक्ष्य गतवान्। घटोत्कचं तीर्थं श्रेष्ठं, श्रीतीर्थं, पितामहम्, कापिलं, सोमेशं, ब्रह्मतीर्थं चातुल्यम् अपश्यत्। तत्र विष्णुना दिव्यं लिङ्गं प्रतिष्ठापितम्। अहं एतत् लिङ्गं आनितवान्, किं निमित्तं त्वया प्रतिष्ठापितम् इति पृष्टम्। तस्मात्, अत्र प्रतिष्ठितं लिङ्गं तव नाम्ना प्रसिद्धं भविष्यति। गन्धर्वतीर्थं परमं, वह्नेयतीर्थं श्रेष्ठं च दृष्टवान्। चित्राङ्गदेश्वरं पुण्यं, विद्याधरेश्वरं पुण्यं च, सारस्वतं, प्रभासं, भद्रकर्णं सरः, हिरण्यगर्भं, गोपरेक्ष्यं, वृषध्वजतीर्थं, त्रिलोचनं महातीर्थं, लोलार्कं उत्तराख्यं, शुक्रेश्वरं महापुण्यं, आनन्दपुरं परमं च अपश्यत्। एतेषां तीर्थानां संख्या विस्तारतः वर्णयितुं न शक्यते, द्विजोत्तम। तत्र उपवासं कृत्वा, महर्षिः पाराशर्यः पुनः स सर्वेश्वरं शिवं यत्र तिष्ठति तत्र गतवान्। धर्मात्मा सः स्वशिष्येभ्यः प्रोवाच—‘स्वदेशं प्रत्यागच्छेयुः’ इति। ततः सः वाराणस्यां नियमेन वासं कृतवान्। भिक्षया जीवन्, शुद्धचित्तः, ब्रह्मचारी च स्थितवान्।