कूर्मपुराणम्

शिष्या अच्युतं गुरुम् उपगम्य कपर्देश्वरस्य माहात्म्यं पप्रच्छुः। ततोऽच्युतः, वृषभध्वजं प्रणम्य, कपर्देशस्य माहात्म्यं कथयामास। स स्मरणमात्रेण सर्वपापसमूहात् शीघ्रं विमुक्तिर्भवतीति न्यवेदयत्। कपर्देश्वरस्य पूजया सर्वविघ्नाः विनश्यन्ति, इति चोक्त्वा, स यत्नेन पूजनीयः वेदस्तुतिभिः च स्तुत्यः इति निर्दिश्य, अत्र योगसिद्धिः षड्भिर्मासैः एव जायते—नात्र संशयः इत्यपि अवदत्। यः पिशाचमोचनतीरे स्नानं कुर्यात्, स रुद्रमन्त्रं दिनरात्रं प्रणवं च ब्रह्मस्वरूपं जपेत्। तत्र योगात्मा जनः दीर्घव्रतम् आलम्ब्य वसति स्म। तस्य कञ्चुकितास्थिस्थूलदेहस्य पुनः पुनः गभीरं श्वासः निष्पत्यते स्म। स कश्चन पृष्टवान्—"कः त्वम्? कस्मात् देशात् अत्र आगतः असि?" स पुत्रपौत्रादिभिः परिवृतः, गृहकृत्येषु प्रवृत्तः आसीत्। सः किञ्चिदपि पुण्यकर्म न कृतवान्, नूनम्। यः काशीपुरीं प्राप्तः जगन्नाथं दृष्ट्वा, स्पृष्ट्वा, प्रणम्य च, तेन यमस्य भीषणं मुखं न दृष्टम्, इत्युक्तम्। स तृषार्तः, हिताहितं न जानाति स्म। स विनयपूर्वकं प्राह—"मम कृते तत् कुरु; त्वां प्रणमामि, त्वयि शरणं गतः अस्मि; लोके त्वत्तः पुण्यतरः नास्ति।" पुनः स्पृष्ट्वा प्रणम्य च—"कः अन्यः त्वत्तुल्यः पृथिव्याम्? येन मया शीघ्रं दुःखमयं जन्म परित्यज्यते?" इति उक्त्वा, स मनः समाधौ स्थापयामास। तस्य शिरसि रम्यं चन्द्रचिह्नं किरीटं आसीत्। सर्वे देवाः यथा उदिते सूर्ये दृश्यन्ते, तथैव गन्धर्वविद्याधरकिन्नरादयः अपि तत्र सन्निहिताः आसन्। यत्र त्रैवेद्यरूपः रुद्रः प्रकाशते, तत्र स जटाधरं नमस्कृत्य स्तोतुं प्रवृत्तः। सूर्यः, वह्निः, कपिशवाहनः, महर्षिः, शुद्धः ब्रह्ममयः, हिरण्यगर्भः, त्रिनेत्रः—एतेषां सर्वेषां प्रभुं स नित्यं प्रणम्य शरणं यायात्। "नान्यदस्ति, तस्मै नमः करिष्यामि। अनन्तं ब्रह्म, तव स्वरूपम्; त्वां स्वयम्भूं शरणं प्रपद्ये। ब्रह्मणोऽपि परं त्वां सदा नमामि। महाकालः अपि तव स्वरूपम्; पिनाकपाणिं त्वां शरणं यायाम्।" इति उक्त्वा, स भूमौ साष्टाङ्गं पतित्वा परमं ॐ उच्चैः उच्चारयामास। स ज्ञानानन्दाद्वैतस्वरूपः, कोटिसंवत्सरानलसमानदीप्तिः आसीत्। स शुद्धलिङ्गे लीनः अभवत्, तच्च विस्मयजनकं जातम्। एतद्वृत्तान्तं न कश्चन जानाति; विद्वांसः अपि अन्धकारेण मोहिताः भवन्ति इति।