कूर्मपुराणम्

कृतयुगे सर्वे प्राणीः सदा तृप्ताः सदा हृष्टाः सदा सुखानुभविनः आसन्। तेषां चायुः, सौख्यं, सौन्दर्यं च समाना आसीत्। ते ध्यानतपसि दृढाः, महादेवभक्त्यां परमं स्थिताः आसन्। गिरिषु सागरेषु च वसन्तः, निराश्रयाः, हे शत्रुतापन, तदा निवसन्। तस्यां सिद्धौ लुप्तायां पुनः अपरसिद्धिः समुत्पन्ना। ततः मेघगर्जितैः सह वृष्टिः प्रारब्धा। तदानीं तेषां वृक्षा एव गृहनाम्नः प्रादुरभवन्। त्रेतायुगस्य प्रारम्भे तैः तैः वृक्षैः जीविकां प्राप्नुवन्। तदा सहसा रागलोभप्रवृत्तिः उत्पन्ना। ततः सर्वे गृहनाम्नः वृक्षाः नश्यन्ति स्म। ये तदा सत्यव्रताः आसन्, ते तां सिद्धिं चिन्तयामासुः। तेषां वस्त्राणि, फलानि, भूषणानि च उत्पन्नानि। मधु च, महाशक्तियुक्तं, शुद्धं, अमिश्रितं, प्रतिहिवि सर्वत्र प्राप्तम्। तया सिद्ध्या सर्वे प्रमुदिताः, पुष्टाः, रोगरहिताश्च आसन्। किन्तु ते वृक्षान् मधु च बलात् गृहीत्वा उपयुज्यन्ते स्म। मधूनां नाशेन सह, कामदुघाः वृक्षाः अपि क्वचिद् क्वचिद् नश्यन्ति स्म। द्वन्द्वैः पीडिताः, ते परिघान् निर्मितवन्तः। यदा मधु च कामदुघवृक्षाश्च नष्टाः, तदा तेषां जीविकायै अन्यः उपायः, बहुलवृष्टिः, समुत्पन्ना। सततवृष्टिपातेन नद्यः स्वमार्गं पूरयन्ति स्म। जलपृथिव्योः संयोगात् ओषधयः उत्पन्नाः। वृक्षाः लतानि च, ऋतूनां सुमनसः फलानि च प्रादुरभवन्। एषः क्रमः नियत एव, न केवलं त्रेतायुगस्य प्रवाहात् जातः। वृक्षाः लतानि ओषधयश्च बलतः गृहीताः। ब्रह्मणः आज्ञया पृथुः भूमिं दुह्यत्। सः भूमेः कोषं वित्तं च कालबलात् बलात् अपाकर्षयत्। ब्रह्मणा ब्राह्मणानां हिताय क्षत्रियाः सृष्टाः। सः पशुहिंसायुक्तं यज्ञं विना यज्ञकर्म स्थापयामास। रागः, लोभः, कलहः, धर्मस्य अनिश्चितता च समुत्पन्नाः। व्यासेन च वेदः चतुर्धा कृतः द्वापरे चान्येषु युगेषु। मन्त्रब्राह्मणव्यवस्थया, स्वरवर्णपरिवर्तनैः च, सामान्यविशेषपरिवर्तनेन, विविधेषु स्थलेषु अर्थभेदेन च। हे पुण्यश्लोके, इतिहासाः, पुराणानि, धर्मशास्त्राणि च अभवन्। वाक्-मनः-शरीरसम्भूतैः दुःखैः जनाः विषण्णाः भवन्ति। चिन्तनात् वैराग्यम्, वैराग्यात् दोषदर्शनम् जायते। द्वापरे रजस्तमस्संयुक्तं आचरणं प्रवर्तते इति कथ्यते। द्वापरे तद्व्याकुलं सन् कलियुगे नश्यति। कलियुगे नराः तमसा नित्यं व्याकुलाः तदर्थं यतन्ते। भूमिषु भयङ्करं अनावृष्टिदुःखं भविष्यति। लोभयुक्ताः जनाः मिथ्यावदन्ति, दुष्टाः जनाः जायन्ते, महद्भिः दुःखैः सह।