कूर्मपुराणम्

तस्मिन काले तेषां मनोहरं नगरं लाजादिभिः विविधैः उपहारैः सुसज्जितम्। सहस्रशः शङ्खानां घोषः, मृदङ्गानां निनादः च सर्वत्र प्रतिश्रुत्य अभवत्। युवत्यः कान्त्याभिः दीप्ताः मधुरगीतैः गायन्त्यः रम्यम् वातावरणम् आकुर्वन्। ताः वसुदेवस्य पुत्रं पुष्पवृष्ट्या अभिषिञ्चन्। महान् योगी दिव्ये सिम्हासने स्थितः देव्या परिवृतः तेजसा दीप्यते स्म। सः प्रमुखैः पुत्रैः तथा सहस्रशः स्त्रीभिः परितः आसीत्। भगवाँल्लोकनाथः मालया सह स्वया पत्न्या यथा देवः स्वया देवीना सह, दीप्यते स्म। तत्र प्राचीनाः महर्षयः द्विजाः च, यथा मार्कण्डेयः, उपस्थिताः। हरिः उत्थाय शिरः नमयित्वा स्वं आसनं दत्तवान्। इच्छितान् वरान् दत्वा हरिः तान् विसर्जितवान्। स्नानं कृत्वा शुक्लवस्त्रधारी सूर्यस्य पुरतः अञ्जलिं कृत्वा स्थितवान्। देवाधिदेवः देवेषु, ऋषिगणे, पितृषु च तर्पणं कृतवान्। भूतनाथं भस्माभरणं लिङ्गस्थं पूजयामास। उत्तमान् ऋषीन् भोजनं कृत्वा ब्राह्मणान् यथायोग्यं सत्कृत्य, पुत्रैः अन्यैः च परिवृतः, शुभाः पुराणकथाः आचरन्। तदा मार्कण्डेयः स्मितं कृत्वा कृष्णं मधुरं वचनं अब्रवीत्— "वद, त्वं कर्मभिः पूज्यः योगिनां ध्यानगम्यः च। भगवाँल्लोकनाथः वृष्णिवंशे भूमिभारहरणाय जातः। सर्वे पुत्राः शृण्वन्तः सः हसन्निव वदति स्म। तथापि अहं सनातनं देवदेवं पूजयामि। एवं अपि, एतं परमं शिवं ज्ञात्वा अहं पूजयामि। अतः आत्मनो मूलरूपेण तम् एव पूजयामि। लोकहिताय लिङ्गे शिवं पूजनीयम्। अतः आत्मना आत्मेशं पूजयामि।" "हे दीप्तिमन्, नः मध्ये कोऽपि भेदः नास्ति; एषा वेदानां निष्कर्षः। महेश्वरः लिङ्गरूपेण ध्यान्यः पूज्यः मान्यः ज्ञेयः च। वद, हे विशालाक्ष कृष्ण, एषा गूढा वस्तु परमा। वेदाः महादेवं अक्षरं लिङ्गधारिणं घोषयन्ति। ब्रह्मणः जागरणाय शिवः मम एव उत्पन्नः। लोकहितकाम्यया महादेवं पूजयाम। बोधाय, हे कृष्ण, त्वं स्वयम् वद।" "एकस्मिन्न् समुद्रे अहं शाश्वतः शङ्खचक्रगदाधरः शयानः आसम्। सहस्रबाहुः स्वात्मना संयुक्तः अहं प्राचीनः तत्र शयानः आसम्। कोटिसूर्यसमप्रभः तेजसा आवृतः दीप्यते स्म। नीलकण्ठः देवः ऋग्यजुःसामवेदैः स्तुतः। तदा ब्रह्मा स्वयम् महातेजाः स्मितं कृत्वा वदति स्म— 'अहं लोकानां सृजिता, स्वयम्भूः, पितामहः। अहं लोकानां सृजिता, पुनः पुनः विनाशकः च।'" "बोधाय परमं लिङ्गं शिवस्वरूपं प्रकटितम्। तद् विकारवृद्धिहीनं, आदिमध्यान्तरहितं च।