कूर्मपुराणम्

तत्र योगिनः समाधिनिष्ठा, नासाग्रदृष्टयः, सदा स्थिताः आसन्। तद् क्षेत्रं नदीनदीभिः परिवृतम्, ब्रह्मवादिभिः, ब्रह्मश्रोतृभिश्च सेवितम्। शान्ताः सत्यनिष्ठाः, शोकवर्जिताः, चित्तप्रशान्ताः तत्र वर्तन्ते। तपस्विभिः, मुनिभिः, ब्रह्मचर्यनिष्ठैश्च सदा पूज्यते। दिव्या गङ्गा तत्र नित्यं प्रवहति, सर्वपापविनाशिनी। तत्र माधवः वाक्यैः प्रणम्य च पूजनं कृतवान्। भक्तिपूर्णाः ते योगाचार्यं परमं प्रणेमुः। ते परस्परं अव्यक्तस्य, आद्यदेवस्य, महर्षेः विषये संवादं अकुर्वन्। अथ साक्षात् भगवान्, सनातनः पुरुषः, तत्र आगतः। निराकारः सन्, पुनः साकारं रूपं गृहीत्वा, स मुनीन् द्रष्टुम् आगतः। अनादिः, अजरः, अनन्तः, महाभूतपतिः, महेश्वरः सः। ततः गोविन्दः शीघ्रं तस्य महात्मनः आलयं जगाम। देवकीसुतः देवर्षिपितृभ्यः हविः समर्प्य पूजनं चकार। सः शम्भोः चिन्हानि, अपरिमिततेजांसि, सश्रद्धं पूजयामास। तत्र वासिनः पुष्पैः अक्षतैश्च पूजनं अकुर्वन्। सर्वे तत्र वासिनः शुभदेहाः स्थिराः तस्थुः। अभिलषितकर्मणः सम्पूर्णे दृष्ट्वा, ते प्राचीना नगरीं त्यक्तुम् आरब्धवन्तः। सः उत्तमानि पुष्पाणि गृहीत्वा, महर्षेः गृहम् प्रविवेश। मुनिं शान्तं जटिलं वल्कलधारिणं शिरसा प्रणम्य, तम् उपवेशयामास। योगिनां श्रेष्ठतमं अतिथिं आसने उपवेश्य, अव्यक्तमूर्तिः विष्णुः शिष्यभावेन तत्र स्थितवान्। स एव विष्णुः, विश्वात्मा, स्वयमेव मम गृहं प्राप्तः इति मुनिः चिन्तयामास। किमर्थं त्वदृशः अत्र आगतः इति सः पप्रच्छ। महायोगी तम् नमित्वा, इदं वचनं उवाच— "भगवतः दर्शनलालसया अहं तव आलयं प्राप्तवान्। कुत्र वा, कियदन्तरं वा, अहं उमापतिं द्रक्ष्यामि?" इत्युक्ते, मुनिः उवाच— "भक्त्या घोरतपसा च, अत्रैव यत्नेन कुरु। अत्रैव तपस्विनः जप्यध्याननिष्ठाः भगवति लीनाः सन्ति। स योगिभिः परिवृतः, नानाविधैः प्राणिभिः सह क्रीडति। अत्रैव वसिष्ठः भगवत् महेश्वरात् योगं प्राप्य, तम् दृष्ट्वा परमज्ञानं, ईश्वरमपि प्राप्तवान्। सुरभिः भक्तियुक्ता रुद्रात् पुत्रान् अलभत। हरिं दृष्ट्वा ते निर्भयाः सुखं प्राप्तवन्तः। सः परमं योगं, श्रुतिरचने च श्रेष्ठतां प्राप्तवान्। सः प्राचीनं पुण्यशास्त्रं योग्येभ्यः द्विजातिभ्यः उपदिश्य दत्तवान्। एष शास्त्रः, नरश्रेष्ठ, द्वादशसहस्रश्लोकयुक्तः। अत्रैव शिष्यैः शंसपायनवाक्येन प्रचारितः। तस्य आज्ञया, सोऽप्रतिमं योगशास्त्रं रचितम्। शुक्रः, योगविदां श्रेष्ठः, महेश्वरात् पुत्रत्वेन प्राप्तः। त्वं अपि विश्वेशं, उग्रं जटिलं द्रष्टुं योग्योऽसि।