कूर्मपुराणम्

दानववधाय कृतव्रतो भगवान् विष्णुः, देवानाम् ईश्वरसमः पुत्रो मे भवेत् इति प्रार्थयामास। शत्रुनिग्रही तपःसम्पदाम् निधिः, पुत्रार्थं दारुणं तपः कर्तुं निश्चयमकरोत्। तेन घोरं तीव्रं च तपः कृत्वा, रुद्रं पुत्ररूपेण प्राप्तवान्। पुनः पुत्रलाभाय सः तपःबीजम् अत्यन्तं घोरं तपः अकरोत्। स्वमूलम् उत्तेजयन् दिव्यं चैतन्यं साधयन्, स उपमन्युमुनिं महात्मानं मुनिश्रेष्ठं आश्रमं जगाम। स भगवान् शङ्खचक्रगदाधरः श्रीवत्सलक्षणेन शोभमानः तत्र आगतः। तदाश्रमं मुनिस्थानैः सेवितं वेदध्वनिभिः निनादितम् आसीत्। तत्र निर्मलानि मधुराणि शीतलानि च सरांसि शोभायमानानि। मुनयः तेषां पुत्राः महान् तपस्विनां समूहाः च तत्र आसन्। योगिनः ध्याननिष्ठाः नासाग्रनिम्नदृशः तत्र स्थिताः। तदाश्रमं नद्यः परिवृतम्, ब्रह्मवादिनां पाठकानां च सेवितम् आसीत्। शान्ताः सत्यनिष्ठाः दुःखरहिताः अविचलिताः तत्र वासम् अकरोत्। सदा तत्र तपस्विनः, विद्वांसः, ब्रह्मचर्यनिष्ठाः च सेवां कुर्वन्ति। दिव्या गङ्गा तत्र नित्यं प्रवहति, सर्वपापापहा। तत्र माधवः भक्त्या वाक्यैः प्रणामैः च पूजनं अकरोत्। भक्तिपूर्णाः तत्र योगिश्रेष्ठं गुरुम् नमस्कृत्य पूजां अकरोत्। ते परस्परं अव्यक्तं आदिदेवं महर्षिं च चर्चयामासुः। तस्मिन्नेव काले स्वयं देवः पुरातनः पुरुषः तत्र आगतः। निराकारः सः रूपं गृहित्वा मुनिनां दर्शनाय उपस्थितः। अनादिः अव्ययः अनन्तः प्राणिनां महेश्वरः तत्र आसीत्। गोविन्दः शीघ्रं तस्य महात्मनः निवासं जगाम। देवकीसुतः देवर्षिभिः पितृभिः च पूजनं अकरोत्। शम्भोः चिन्हानि अपरिमिततेजांसि सः पूजयामास। तत्र वासिनः पुष्पैः अक्षतैः च पूजनं अकरोत्। सर्वे तत्र स्थिताः शुभाङ्गैः अचलाः आसन्। यदा इच्छिताः विधयः सम्पूर्णाः दृष्टाः, तदा ते प्राचीननगरात् निर्गमनाय उद्युक्ताः। सः उत्तमपुष्पाणि गृहत्वा मुनिश्रेष्ठस्य गृहम् प्रविष्टः। सः शान्तः जटाजूटबस्त्रधारी मुनिं शिरसा नमस्कृत्य प्रणम्य स्थितः। योगिश्रेष्ठस्य अतिथिं आसने स्थापयामास। विष्णुः, अनिर्वचनीयस्वरूपः, तत्र शिष्यभावेन स्थितः। स एव विष्णुः विश्वात्मा मम गृहे स्वयम् आगतः। किमर्थं तव इदं आगमनम् इति पृष्टम्। महायोगी तं नमस्कृत्य इदं वचनम् उवाच। भगवतः दर्शनाकाङ्क्षया तव आश्रमं आगतः। कदा वा, कतिचिन्न वा कालानन्तरे, उमापतिं द्रक्ष्यामि? भक्त्या घोरं तपः अत्र यत्नेन कुरु। अत्र तपस्विनः पाठकाः ध्यानिनः च भगवद्भावनायाम् लीनाः। सः विविधैः प्राणिभिः योगिनां परिवृतः क्रीडति। वसिष्ठः पूज्यः मुनिः महेश्वरात् योगविद्यां प्राप्तवान्। एवं कुपीलपुराणस्य उक्तानां श्लोकानां आधारः कथायाम्, भगवतः तपः, मुनिनां आश्रमः, योगिनां साधनम्, दिव्यदर्शनम् च, श्रद्धया वर्णितम्।